Audi Quattro: η τετρακίνηση που έγινε όνομα

Στις 3 Μαρτίου 1980, στο Σαλόνι της Γενεύης, η Audi παρουσίασε ένα κουπέ που φαινόταν σχετικά συμβατικό: γωνιώδες, με φουσκωμένα φτερά, βασισμένο στην Audi 80 Coupé. Όμως κάτω από το αμάξωμα υπήρχε ο συνδυασμός που θα άλλαζε τα ράλι, και σε βάθος χρόνου όλη την αυτοκινητοβιομηχανία: μόνιμη τετρακίνηση και κινητήρας turbo σε ένα σπορ αυτοκίνητο παραγωγής.

Η ιδέα γεννήθηκε στο χιόνι

Η αφετηρία ήταν σχεδόν τυχαία. Το 1977 ο μηχανικός πλαισίων της Audi, Jörg Bensinger, παρατήρησε σε δοκιμές στο χιόνι ότι το στρατιωτικό Volkswagen Iltis, ένα απλό τετρακίνητο όχημα, ξεπερνούσε σε επιδόσεις πολύ ισχυρότερα αυτοκίνητα. Πρότεινε ένα τετρακίνητο αυτοκίνητο υψηλών επιδόσεων και, σε συνεργασία με τον διευθυντή προεξέλιξης Walter Treser, αναπτύχθηκε μια εκδοχή της Audi 80 που οδήγησε στο Quattro.

Το όνομα προέρχεται από το ιταλικό «τέσσερα». Στη Γερμανία το αυτοκίνητο έμεινε γνωστό ως «Ur-quattro», με το πρόθεμα «Ur-» να σημαίνει «αρχέγονο», «το πρώτο του είδους του». Μετά τις αγωνιστικές επιτυχίες, η Audi υιοθέτησε το «quattro» με μικρό «q» ως εμπορικό σήμα για κάθε τετρακίνητο μοντέλο της.

Η μηχανική

Πεντακύλινδρος, turbo, intercooler

Ο Quattro είχε κωδικό Typ 85 και μοιραζόταν πολλά εξαρτήματα και την πλατφόρμα με την Audi 80 Coupé (B2). Τα χαρακτηριστικά φτερά σχεδίασε ο Martin Smith. Η ανάρτηση ήταν ανεξάρτητη εμπρός και πίσω.

Ο αρχικός κινητήρας ήταν ένας διαμήκως τοποθετημένος πεντακύλινδρος 2.144 cc, με δέκα βαλβίδες, έναν εκκεντροφόρο, turbo και intercooler. Απέδιδε 200 PS και 285 Nm στις 3.500 σ.α.λ., με 0-100 χλμ./ώρα σε 7,1 δευτερόλεπτα και τελική πάνω από 220 χλμ./ώρα. Αργότερα ο κυβισμός ανέβηκε στα 2.226 cc, με την ίδια ισχύ αλλά χαμηλότερα τη μέγιστη ροπή. Το 1989 ήρθε η 20βάλβιδη έκδοση με δύο εκκεντροφόρους, 220 PS και τελική 230 χλμ./ώρα, γνωστή στους φίλους της μάρκας ως «20V» ή με τον κωδικό κινητήρα RR.

Πρώτο στον συνδυασμό

Η Audi δεν εφηύρε την τετρακίνηση, ούτε το turbo. Ο Quattro όμως ήταν το πρώτο αυτοκίνητο που συνδύασε εμπρός κινητήρα, μόνιμη τετρακίνηση και turbo σε μοντέλο παραγωγής για ευρύ κοινό. Ήταν επίσης το πρώτο αγωνιστικό ράλι που εκμεταλλεύτηκε την πρόσφατη αλλαγή κανονισμών που επέτρεπε την τετρακίνηση.

Ψηφιακά όργανα

Για το μοντέλο του 1983 τα αναλογικά όργανα αντικαταστάθηκαν από ψηφιακό πίνακα υγρών κρυστάλλων με πράσινη ένδειξη, που το 1988 έγινε πορτοκαλί. Το εσωτερικό ανασχεδιάστηκε το 1984 και από το 1985 το μοχλό κλειδώματος διαφορικού αντικατέστησε περιστροφικός διακόπτης. Εξωτερικά, οι αλλαγές ήταν ελάχιστες σε έντεκα χρόνια: διπλοί προβολείς σε ενιαίο κέλυφος το 1983 και κεκλιμένη μάσκα στο facelift του 1985.

Στα ράλι: η αρχή μιας νέας εποχής

Η αγωνιστική εκδοχή έκανε την πρώτη της εμφάνιση ως αυτοκίνητο-ανοιχτήρι (course car) στο Ράλι Algarve της Πορτογαλίας, στα τέλη Οκτωβρίου 1980, και επίσημα στο Jänner Rallye της Αυστρίας το 1981. Βασισμένο στο αμάξωμα του αυτοκινήτου δρόμου, απέδιδε αρχικά περίπου 304 PS. Το 1981 η Michèle Mouton έγινε η πρώτη γυναίκα που κέρδισε αγώνα του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Ράλι, με Audi Quattro.

Ακολούθησαν οι εξελίξεις A1 και A2 για τους κανονισμούς του Group B, με περίπου 355 PS. Το A1 έκανε ντεμπούτο στο Μόντε Κάρλο του 1983 και κέρδισε στη Σουηδία και στην Πορτογαλία με τον Hannu Mikkola. Το A2, με τους Stig Blomqvist, Mikkola και Walter Röhrl, κέρδισε συνολικά οκτώ αγώνες του WRC: τρεις το 1983 και πέντε το 1984.

Sport quattro και S1 E2

Για να αντιμετωπίσει τα ειδικά κατασκευασμένα μεσαίου κινητήρα αυτοκίνητα του Group B, η Audi δημιούργησε το Sport quattro. Είχε κινητήρα 2.133 cc ολόκληρο από αλουμίνιο, με τέσσερις βαλβίδες ανά κύλινδρο και turbo KKK K27, αμάξωμα από άνθρακα-κέβλαρ στην αγωνιστική μορφή και, το πιο εμφανές, μεταξόνιο μικρότερο κατά 320 χιλιοστά. Κατασκευάστηκαν 224 αυτοκίνητα δρόμου, που πουλήθηκαν για 203.850 μάρκα το καθένα.

Το S1 E2 εμφανίστηκε στα τέλη του 1985 με επίσημη ισχύ 480 PS, επιθετική αεροδυναμική και βάρος 1.090 κιλά. Χρησιμοποιούσε σύστημα ανακυκλοφορίας αέρα που κρατούσε το turbo σε υψηλές στροφές όταν ο οδηγός άφηνε το γκάζι, πρόδρομο των σημερινών anti-lag. Κάποια αυτοκίνητα είχαν κιβώτιο «power-shift», πρόδρομο της τεχνολογίας DSG. Ο Röhrl με τον Christian Geistdörfer κέρδισαν το Σαν Ρέμο του 1985. Το 1985 η Mouton κέρδισε επίσης με Sport quattro την ανάβαση Pikes Peak, με χρόνο ρεκόρ. Η εργοστασιακή ομάδα αποσύρθηκε μετά το Ράλι Πορτογαλίας του 1986, τη χρονιά που οι θανατηφόρες τραγωδίες οδήγησαν στην κατάργηση του Group B.

Πολιτισμική επίδραση

Πριν από το Quattro, η τετρακίνηση ήταν υπόθεση τζιπ και αγροτικών. Μετά από αυτό, έγινε επιχείρημα πώλησης για σπορ και πολυτελή αυτοκίνητα. Σχεδόν κάθε σύγχρονο τετρακίνητο σπορ, από τα Lancer Evolution και Impreza ως τα σημερινά RS, χρωστά κάτι στον Quattro. Για την Audi, ήταν η μετάβαση από μάρκα «λογικών» σεντάν σε μάρκα τεχνολογίας, με το σύνθημα «Vorsprung durch Technik» να αποκτά επιτέλους απτό περιεχόμενο.

Ο Quattro στην αγορά συλλεκτικών

Η παραγωγή έφτασε τις 11.452 μονάδες από το 1980 ως το 1991, στο Ingolstadt, εν μέρει χειροποίητα σε ειδική γραμμή. Τα πιο περιζήτητα είναι τα 20V του 1989–1991. Ενδεικτικά, μέσα στο 2025 Quattro 20V του 1990 πουλήθηκαν σε βρετανικές δημοπρασίες σε εύρος περίπου 45.000–86.625 λιρών (Iconic Auctioneers και Classic Car Auctions), ανάλογα με κατάσταση, χιλιόμετρα και ιστορικό. Τα 224 Sport quattro δρόμου κινούνται σε εντελώς άλλο επίπεδο και σπάνια αλλάζουν χέρια.

Τι να προσέξει ο αγοραστής

• Σκουριά: Ο Quattro δεν είχε το πλήρως γαλβανισμένο αμάξωμα των μεταγενέστερων Audi. Πόρτες, θόλοι και πάτωμα θέλουν έλεγχο.
• Κινητήρας και turbo: Ιστορικό συντήρησης, κατάσταση turbo και ψύξης.
• Τροποποιήσεις: Πολλά αυτοκίνητα έχουν «πειραχτεί». Τα αυθεντικά αξίζουν σαφώς περισσότερο.

Γιατί ο Quattro είναι διαχρονικός

Ο Ur-quattro είναι από τα σπάνια αυτοκίνητα που άλλαξαν την πορεία μιας ολόκληρης βιομηχανίας. Η ιδέα ενός μηχανικού στο χιόνι έγινε κυρίαρχη τεχνολογία στα ράλι και, τελικά, κοινός τόπος στα αυτοκίνητα που οδηγούμε σήμερα.

Η ίδια εποχή της Audi έδωσε και μια λιγότερο θεαματική, αλλά εξίσου σημαντική επανάσταση: το γαλβανισμένο, αεροδυναμικό Audi 80 B3. Διαβάστε το αφιέρωμά μας στο Audi 80 B3 και τις καινοτομίες του.