Mercedes-Benz 190 E 2.5-16 Evolution II: η πιο εξωστρεφής Mercedes όλων των εποχών

Στα τέλη της δεκαετίας του ’80, η Mercedes-Benz ήταν συνώνυμο της σοβαρότητας: ταξί, υπηρεσιακά αυτοκίνητα, μακροζωία. Και ξαφνικά, στο Σαλόνι της Γενεύης του 1990, η μάρκα έβγαλε στη σκηνή ένα σεντάν με τεράστια ρυθμιζόμενη αεροτομή, φουσκωμένα φτερά και ζάντες 17 ιντσών. Η 190 E 2.5-16 Evolution II ήταν σοκ. Τριάντα και πλέον χρόνια μετά, είναι ένα από τα πιο περιζήτητα homologation αυτοκίνητα στον κόσμο.

Η «Baby Benz» που έγινε αθλήτρια

Η βάση ήταν η W201, η πρώτη compact Mercedes, σχεδιασμένη από τον Bruno Sacco και παρουσιασμένη στο Σαλόνι του Παρισιού το 1982. Σε έντεκα χρόνια παραγωγής στη Βρέμη και στο Sindelfingen κατασκευάστηκαν 1.879.629 αυτοκίνητα. Ήταν η απόδειξη ότι η Mercedes μπορούσε να φτιάξει μικρό αυτοκίνητο χωρίς να χάσει την ταυτότητά της.

Από το ράλι στον τουρισμό

Η Mercedes ήθελε αρχικά να πάει την 190 E στα ράλι και ζήτησε από τη βρετανική Cosworth έναν κινητήρα 320 ίππων για το αγωνιστικό (Cosworth project WAA). Τότε όμως εμφανίστηκε το Audi Quattro, με τετρακίνηση και turbo, και το πίσωκίνητο ατμοσφαιρικό 190 φάνηκε ξεπερασμένο πριν καν αγωνιστεί. Η Mercedes κράτησε τον κινητήρα και άλλαξε στόχο: το γερμανικό πρωτάθλημα αυτοκινήτων τουρισμού, το DTM.

Ο κινητήρας: Στουτγκάρδη συναντά Νορθάμπτον

2.3-16 (1983)

Η πρώτη σπορ 190 εμφανίστηκε στην Έκθεση της Φρανκφούρτης το 1983. Η Cosworth πήρε τον 2,3λιτρο οκταβάλβιδο M102 και σχεδίασε νέα κεφαλή από ελαφρύ κράμα, με δύο εκκεντροφόρους και 16 βαλβίδες, χυτευμένη στο χυτήριο Coscast στο Worcester. Η έκδοση δρόμου, με ψεκασμό Bosch K-Jetronic, απέδιδε 185 PS. Ήταν ένας κινητήρας ευέλικτος, με επίπεδη καμπύλη ροπής.

Το πακέτο αεροδυναμικής έριξε τον συντελεστή οπισθέλκουσας στο 0,32, από τους χαμηλότερους για τετράθυρο σεντάν της εποχής. Το κιβώτιο Getrag πέντε σχέσεων είχε διάταξη dogleg (ίδιο κιβώτιο χρησιμοποιούσε και η BMW M3 E30), ενώ το μπλοκέ διαφορικό ήταν στάνταρ. Στην κονσόλα υπήρχαν τρία επιπλέον όργανα: θερμοκρασία λαδιού, χρονόμετρο και βολτόμετρο.

2.5-16 (1988)

Το 1988 ο 2,5λιτρος αντικατέστησε τον 2,3. Πήρε διπλή αλυσίδα χρονισμού, που έλυνε το πρόβλημα της απλής αλυσίδας των πρώτων 2.3. Απέδιδε 204 PS χωρίς καταλύτη ή 195 PS με καταλύτη. Το σύστημα ASD, ένα ηλεκτρονικά ελεγχόμενο υδραυλικό μπλοκέ διαφορικό που μπορούσε να κλειδώσει από 15% ως 100%, ήταν πια στάνταρ.

Evolution I: το πρώτο βήμα

Όταν τον Μάρτιο του 1988 η BMW έβγαλε την M3 Evolution 2, ήταν σαφές ότι η Mercedes χρειαζόταν απάντηση. Στη Γενεύη του 1989 παρουσιάστηκε η 190 E 2.5-16 Evolution. Είχε νέα πίσω αεροτομή, φαρδύτερα φτερά και ανάρτηση με ρυθμιζόμενο ύψος από διακόπτη στην καμπίνα. Ο κινητήρας είχε παρόμοια ισχύ με την απλή 2.5-16, αλλά νέα γεωμετρία: μεγαλύτερη διάμετρο και μικρότερη διαδρομή εμβόλων, ώστε να ανεβαίνει ψηλότερα στις στροφές στην αγωνιστική εκδοχή. Κατασκευάστηκαν 502 αυτοκίνητα. Το προαιρετικό AMG PowerPack, για 18.000 μάρκα, ανέβαζε την ισχύ στους 225 PS.

Evolution II: η «καμπάνα» της Γενεύης

Τον Μάρτιο του 1990, πάλι στη Γενεύη, παρουσιάστηκε η Evolution II. Οι 502 μονάδες είχαν πουληθεί πριν από την παρουσίαση. Η τιμή στη Γερμανία ήταν 136.720 μάρκα.

Τεχνικά

• Κινητήρας: ο short-stroke 2.463 cc τετρακύλινδρος με ενσωματωμένο AMG PowerPack, 235 PS στις 7.200 σ.α.λ. και 245 Nm στις 5.000 σ.α.λ.
• Ανάρτηση: πλήρες σύστημα SLS με ρύθμιση ύψους από την καμπίνα.
• Τροχοί: ειδικές ζάντες Evolution II 17 ιντσών.

Η αεροτομή που προκάλεσε την BMW

Το πακέτο αμαξώματος σχεδιάστηκε από τον καθηγητή Richard Eppler του Πανεπιστημίου της Στουτγκάρδης. Δοκιμάστηκε στην αεροσήραγγα και, παρά την όψη του, έριξε τον συντελεστή οπισθέλκουσας στο 0,29 ενώ αύξησε την κάθετη δύναμη. Μια ανεκδοτολογική ιστορία της εποχής θέλει τον επικεφαλής έρευνας και ανάπτυξης της BMW, Wolfgang Reitzle, να λέει ότι «οι νόμοι της αεροδυναμικής πρέπει να διαφέρουν ανάμεσα σε Μόναχο και Στουτγκάρδη. Αν αυτή η αεροτομή δουλεύει, θα πρέπει να ξαναφτιάξουμε την αεροσήραγγά μας». Είναι ανέκδοτο, όχι τεκμηριωμένο γεγονός, αλλά δείχνει πόσο έντονη ήταν η αντιπαλότητα.

Οι 500 πρώτες Evo II βάφτηκαν σε «blauschwarz», σκούρο μπλε-μαύρο μεταλλικό. Οι δύο τελευταίες, οι 501 και 502, βάφτηκαν σε astral silver και είναι οι σπανιότερες Evolution. Η παραγωγή διήρκεσε από το 1990 ως το 1991, η συντομότερη όλης της σειράς 190.

Στην πίστα: ο τίτλος του 1992

Το 1992 η AMG παρέταξε στο DTM μια «ομάδα-υπερδύναμη» τεσσάρων αυτοκινήτων με τους Klaus Ludwig, Keke Rosberg, Bernd Schneider και Ellen Lohr. Σύμφωνα με τη RM Sotheby’s, η Mercedes-Benz κέρδισε 16 από τους 24 αγώνες της χρονιάς, έναντι επτά της BMW και ενός της Audi. Ο Ludwig πήρε τον τίτλο. Η αγωνιστική Evo II έφτανε περίπου τους 350 ίππους στην τελική της μορφή.

Ένα ακόμη ιστορικό ενδιαφέρον: στον αγώνα εγκαινίων της νέας πίστας Νίρμπουργκρινγκ το 1984, με πανομοιότυπες 190 E στα χέρια νυν και πρώην οδηγών της Formula 1, νικητής βγήκε ένας τότε άγνωστος Ayrton Senna.

Η Evo II σήμερα

Η Evo II έχει περάσει από «παράξενη» Mercedes σε κορυφαίο συλλεκτικό της δεκαετίας του ’90. Ενδεικτικά: τον Αύγουστο του 2020, ένα αυτοκίνητο του 1992 με περίπου 42.000 χιλιόμετρα πουλήθηκε 180.000 λίρες στην Iconic Auctioneers. Τον Ιανουάριο του 2025, μια Evo II με 67.524 χιλιόμετρα προσφέρθηκε από τη RM Sotheby’s με εκτίμηση 280.000–320.000 δολάρια και δεν πουλήθηκε, ένδειξη ότι οι πωλητές ζητούν πλέον πολύ υψηλές τιμές. Γνήσια αγωνιστικά της AMG κινούνται σε άλλη σφαίρα: το αυτοκίνητο του Bernd Schneider από το 1992 πουλήθηκε 455.000 ευρώ στη Villa Erba το 2023.

Τι να ελέγξει ο αγοραστής

• Αριθμός σειράς: Κάθε Evo II έχει αρίθμηση. Τα έγγραφα πρέπει να επιβεβαιώνουν τη γνησιότητα.
• Υδραυλικά SLS: Το σύστημα ρύθμισης ύψους είναι ακριβό στην επισκευή.
• Αεροδυναμικά μέρη: Τα πλαστικά της Evo II είναι δυσεύρετα και ακριβά.

Γιατί η Evo II είναι διαχρονική

Η Evolution II είναι η στιγμή που η πιο συντηρητική μάρκα του κόσμου πήρε το μεγαλύτερο ρίσκο της. Συνδύασε βρετανική εξειδίκευση στους κινητήρες, πανεπιστημιακή αεροδυναμική και την τεχνογνωσία της AMG σε ένα σεντάν που κέρδισε στην πίστα και κατέκτησε τις αφίσες στους τοίχους μιας ολόκληρης γενιάς.

Αν θέλετε να δείτε από πού ξεκίνησε ο μύθος των σπορ Mercedes, διαβάστε το αφιέρωμά μας στη Mercedes-Benz 300 SL «Gullwing».