Saab 99 Turbo: όταν το turbo βγήκε από την πίστα

Στη δεκαετία του 1970, το turbo ήταν κάτι για αγωνιστικά και εξωτικά αυτοκίνητα, δύσκολα στην οδήγηση και ακριβά στη συντήρηση. Το 1978, η Saab έβαλε ένα turbo σε ένα πρακτικό, τετραθέσιο οικογενειακό αυτοκίνητο και το έκανε να δουλεύει καθημερινά. Το 99 Turbo δεν ήταν το πρώτο αυτοκίνητο με turbo, αλλά ήταν από τα πρώτα που το έκαναν προσιτό και αξιόπιστο. Άλλαξε τη θέση της Saab στην αγορά και καθόρισε την ταυτότητά της για τις επόμενες δεκαετίες.

Το «Project Gudmund»

Στις 2 Απριλίου 1964, ημέρα του Gudmund στη Σουηδία, το διοικητικό συμβούλιο της Saab ξεκίνησε το «Project Gudmund». Ο στόχος ήταν ένα νέο, μεγαλύτερο αυτοκίνητο, που θα πήγαινε τη Saab πέρα από την αγορά του μικρού 96. Ήταν το πρώτο εντελώς νέο Saab μετά από 19 χρόνια και μια καθαρή ρήξη με την πλατφόρμα του 92.

Ο «φρύνος» και το «Daihatsu»

Τα πρώτα πρωτότυπα φτιάχτηκαν κόβοντας ένα Saab 96 κατά μήκος και φαρδαίνοντάς το κατά 20 εκατοστά. Το αποτέλεσμα ονομάστηκε «Paddan» (ο φρύνος), και χρησίμευε ως καμουφλάζ για το νέο σχέδιο. Στη συνέχεια, πάλι για καμουφλάζ, το πρώτο αμάξωμα του 99 πήρε σήματα «Daihatsu», γιατί το όνομα μπορούσε να σχηματιστεί από τα γράμματα των σημάτων του Saab Sport.

Ο σχεδιασμός του Sason

Το 99 σχεδιάστηκε από τον Sixten Sason, τον ίδιο που είχε σχεδιάσει το 92, και παρουσιάστηκε στη Στοκχόλμη στις 22 Νοεμβρίου 1967. Ο σχεδιασμός του ήταν εξίσου επαναστατικός με την τεχνολογία. Στοιχεία όπως το γραφικό «hockey stick» στο πλάι επηρέασαν τη σχεδιαστική γλώσσα της Saab για δεκαετίες.

Τα στοιχεία που έκαναν το Saab «Saab»

Το 99 είχε πολλές καινοτομίες που θα καθόριζαν τα Saab για δεκαετίες:

• παρμπρίζ που τύλιγε τις πλευρές,
• προφυλακτήρες που «αυτοεπισκευάζονταν» μετά από μικρά χτυπήματα,
• πλυστικά φαναριών,
• ενισχύσεις στις πόρτες για πλευρικές συγκρούσεις,
• θερμαινόμενα καθίσματα.

Από την Triumph στον κινητήρα B

Οι μηχανικοί της Saab αγαπούσαν τον δίχρονο κινητήρα, αλλά ήταν σαφές ότι χρειαζόταν τετράχρονος. Επιλέχθηκε ένας κινητήρας 1,7 λίτρων (αργότερα 1,85) από την Triumph, ο ίδιος Slant-4 του Triumph Dolomite. Ήταν τετρακύλινδρος σε κλίση 45 μοιρών, με ηλεκτρικό ανεμιστήρα ψύξης, κάτι ασυνήθιστο τότε. Κάποια 99 δοκιμάστηκαν και με τον V8 του Triumph Stag, που τελικά εγκαταλείφθηκε υπέρ μιας λύσης με turbo.

Η Saab είχε προβλήματα αξιοπιστίας με τους κινητήρες της Triumph και αποφάσισε να φέρει τον σχεδιασμό στο εσωτερικό. Από τον Σεπτέμβριο του 1972 χρησιμοποιήθηκε ο κινητήρας B των 1.985 κ.εκ. της Saab.

1978: το 99 Turbo

Το 99 Turbo παρουσιάστηκε το 1978, αν και 100 αυτοκίνητα προπαραγωγής κατασκευάστηκαν το 1977. Είχε μια τουρμπο έκδοση του κινητήρα 2 λίτρων.

Τα τεχνικά

• Ισχύς: 145 PS DIN (στις ΗΠΑ 135 ίπποι, μόνο για το 1978).
• Turbo: σχεδιασμένο και κατασκευασμένο από τη Garrett AiResearch.
• Επιδόσεις: 0–100 χλμ./ώρα σε 9,2 δευτερόλεπτα, 0–160 σε 26,2 δευτερόλεπτα, τελική περίπου 200 χλμ./ώρα.
• Εμφάνιση: χαρακτηριστικές ζάντες αλουμινίου και εμπρός και πίσω αεροτομές.

Αμαξώματα και εκδόσεις

Αρχικά το 99 Turbo ήταν μόνο τρίθυρο combi coupé. Το 1979–80 η Saab έφτιαξε ένα δίθυρο, ως περιορισμένη έκδοση για την έγκριση αγωνιστικού αυτοκινήτου ράλι. Το 1978 κατασκευάστηκε μια πολύ περιορισμένη σειρά λίγο πάνω από 100 πεντάθυρων 99 Turbo, όλα σε Cardinal red. Το Turbo S είχε εργοστασιακό ψεκασμό νερού, που έδινε 15–20 επιπλέον PS.

Τι έλεγε ο Τύπος

Οι δοκιμές της εποχής ήταν ενθουσιώδεις. Το αυστραλιανό Wheels έγραφε τον Ιούλιο του 1978 ότι το Turbo ήταν σχεδόν τόσο γρήγορο από τα 60 στα 160 χλμ./ώρα με την τετάρτη όσο οποιοδήποτε πενταθέσιο στον κόσμο. Το Modern Motor σημείωνε τον Αύγουστο του 1978 ότι πρέπει να το οδηγήσεις για να πιστέψεις ότι τόσο ατελείωτη επιτάχυνση είναι δυνατή από έναν κινητήρα 2 λίτρων σε ένα καθόλου ελαφρύ αυτοκίνητο. Το Popular Mechanics κατέταξε το 99 Turbo δεύτερο στη λίστα του με τα 10 κορυφαία αυτοκίνητα με turbo όλων των εποχών.

Μια νέα θέση στην αγορά

Σύμφωνα με τη Wikipedia, το 99 Turbo ήταν από τα πρώτα «οικογενειακά αυτοκίνητα» με turbo μετά το Oldsmobile Turbo Jetfire του 1962–63. Τα άλλα σύγχρονα αυτοκίνητα με turbo ήταν εξειδικευμένα και δύσκολα στην οδήγηση. Το 99 Turbo επανατοποθέτησε τη Saab στην αγορά: ως τις αρχές του 1979, είχαν ήδη κατασκευαστεί πάνω από 10.000 Saab με turbo.

Στα ράλι

Το 99 ήταν το τελευταίο εργοστασιακό αγωνιστικό αυτοκίνητο ράλι της Saab, πρώτα ως EMS και αργότερα ως Turbo.

Το τέλος του 99

Το 1979 ήρθε το Saab 900, που βασιζόταν στο 99 και συνέχισε την ιστορία του turbo. Το 99 παρέμεινε στην παραγωγή μαζί με τον διάδοχό του ως το 1984, και αντικαταστάθηκε από το Saab 90. Συνολικά κατασκευάστηκαν 588.643 Saab 99, ή 614.003 αν μετρηθεί και η παραγωγή του Saab 90.

Γιατί το 99 Turbo έχει σημασία

Σήμερα, σχεδόν κάθε αυτοκίνητο έχει turbo. Το 1978, ήταν κάτι εξωτικό. Η Saab απέδειξε ότι ένας μικρός κινητήρας με turbo μπορούσε να δώσει την απόδοση ενός μεγαλύτερου, σε ένα πρακτικό και άνετο αυτοκίνητο. Το 99 Turbo δεν άλλαξε μόνο τη Saab, αλλά προανήγγειλε την κατεύθυνση όλης της βιομηχανίας. Για τη Saab, το turbo έγινε κομμάτι της ταυτότητάς της ως το τέλος της.

Η αγορά σήμερα

Τα 99 Turbo είναι σπάνια σε καλή κατάσταση, και τα δεδομένα δημοπρασιών είναι λίγα. Ενδεικτικά, ένα 99 Turbo του 1981, για αναπαλαίωση, με 78.288 μίλια, πουλήθηκε για 6.264 λίρες στην Anglia Car Auctions τον Νοέμβριο του 2025. Τα αυτοκίνητα σε άριστη κατάσταση, ιδιαίτερα τα τρίθυρα της πρώτης χρονιάς, μπορούν να πιάσουν πολύ υψηλότερες τιμές, αλλά δεν βρήκαμε πρόσφατη επιβεβαιωμένη πώληση για να αναφέρουμε.

Τι να ελέγξετε

• Σκουριά: στα μαρσπιέ, τους θόλους και το πάτωμα.
• Turbo: το ιστορικό συντήρησης είναι κρίσιμο.
• Αυθεντικότητα: οι αρχικές ζάντες και τα αεροδυναμικά στοιχεία.

Επίλογος

Το Saab 99 Turbo είναι ένα από εκείνα τα αυτοκίνητα που άλλαξαν τη βιομηχανία χωρίς να το καταλάβει κανείς αμέσως. Ένα σουηδικό οικογενειακό αυτοκίνητο που έδειξε τον δρόμο σε όλους.

Η ιστορία της Saab όμως ξεκινά πολύ νωρίτερα, σε ένα υπόγειο εργοστάσιο αεροπλάνων. Διαβάστε το αφιέρωμά μας στο Saab 92.