Volvo P1800: η κομψή πλευρά της Volvo

Όταν σκεφτόμαστε κλασικά Volvo, το μυαλό πηγαίνει συνήθως σε τετράγωνα, ανθεκτικά οικογενειακά αυτοκίνητα. Κι όμως, η Volvo έφτιαξε και ένα από τα ομορφότερα κουπέ της δεκαετίας του 1960. Το P1800 κατασκευάστηκε από το 1961 ως το 1973, σε 47.492 μονάδες. Έγινε διάσημο χάρη στον Roger Moore και το The Saint, και κατέχει ένα ρεκόρ που δείχνει ότι, ακόμη και όταν ήταν σπορ, ένα Volvo έμενε Volvo.

Ένα μυστικό σχέδιο

Η ιστορία ξεκινά το 1957. Η Volvo ήθελε ένα σπορ για τις αγορές των ΗΠΑ και της Ευρώπης, παρότι η προηγούμενη απόπειρα, το P1900, είχε αποτύχει με μόλις 68 πωλήσεις. Πίσω από το σχέδιο βρισκόταν ο Helmer Petterson, σύμβουλος της Volvo και υπεύθυνος για το PV444 τη δεκαετία του 1940.

Ο Pelle Petterson και ο Frua

Χωρίς να το ξέρει ο Helmer, το σχέδιο το έκανε ο γιος του, ο Pelle, υπό την καθοδήγηση του Ιταλού σχεδιαστή Pietro Frua, όταν το στούντιο του Frua ήταν θυγατρική της Ghia. Η Volvo επέμενε για χρόνια ότι επρόκειτο για ιταλικό σχέδιο του Frua. Αναγνώρισε επίσημα την πατρότητα του Pelle Petterson μόλις το 2009. Η Frua κατασκεύασε τα τρία πρώτα πρωτότυπα από τον Σεπτέμβριο του 1957 ως τις αρχές του 1958.

Η αναζήτηση εργοστασίου

Το «όχι» της Karmann

Τον Δεκέμβριο του 1957, ο Helmer Petterson μετέφερε το πρώτο πρωτότυπο με φορτηγό στο Osnabrück, στην Karmann, ελπίζοντας ότι εκείνη θα το κατασκεύαζε. Η Karmann ήταν έτοιμη, και τα πρώτα αυτοκίνητα θα μπορούσαν να βγουν στην αγορά ήδη τον Δεκέμβριο του 1958. Τον Φεβρουάριο όμως, ο σημαντικότερος πελάτης της Karmann, η Volkswagen, φέρεται να της απαγόρευσε τη δουλειά. Άλλες πηγές λένε ότι η ίδια η Karmann αρνήθηκε, λόγω αυξημένων παραγγελιών από τη Volkswagen.

Ο Petterson απειλεί να το φτιάξει μόνος

Φαινόταν πως η Volvo ίσως να μην κατασκεύαζε ποτέ το P1800. Ο Helmer Petterson βρήκε χρηματοδότηση, με σκοπό να αγοράσει τα εξαρτήματα από τη Volvo και να πουλήσει το αυτοκίνητο μόνος του. Τότε εμφανίστηκε ένα δελτίο τύπου με φωτογραφία του αυτοκινήτου, που ανάγκασε τη Volvo να αναγνωρίσει την ύπαρξή του.

Jensen και Pressed Steel

Το P1800 παρουσιάστηκε στην Έκθεση των Βρυξελλών τον Ιανουάριο του 1960. Η Volvo συμφώνησε με τη βρετανική Jensen Motors, που είχε ανεκμετάλλευτες γραμμές παραγωγής, για 10.000 αυτοκίνητα. Η Pressed Steel έφτιαχνε τα αμαξώματα στο Linwood της Σκωτίας, που μεταφέρονταν με τρένο στη Jensen στο West Bromwich. Τον Σεπτέμβριο του 1960, το πρώτο P1800 παραγωγής βγήκε από τη Jensen.

Μηχανική Volvo

Τα μηχανικά προέρχονταν από τη σειρά Amazon/122. Ο κινητήρας ήταν ο B18 (B από το σουηδικό «Bensin», 18 για τα 1.800 κ.εκ.), με δύο καρμπιρατέρ SU και 100 ίππους. Ήταν ένας στιβαρός κινητήρας με πέντε κουζινέτα στροφαλοφόρου.

Από το 1963, ένα δημοφιλές προαιρετικό ήταν το κιβώτιο M41 με ηλεκτρικό overdrive της Laycock de Normanville, που ουσιαστικά έδινε πέμπτη σχέση, για καλύτερη κατανάλωση και λιγότερη φθορά.

Οι εκδόσεις

• P1800 (1961–1963): Κατασκευάστηκαν στη Jensen. Λόγω προβλημάτων ποιοτικού ελέγχου, το συμβόλαιο τερματίστηκε νωρίς, μετά από 6.000 αυτοκίνητα.
• 1800S (1963–1969): Η παραγωγή μεταφέρθηκε στο εργοστάσιο Lundby του Göteborg, και το όνομα έγινε 1800S (S από το Sverige, Σουηδία). Η ισχύς αυξήθηκε σταδιακά, στους 115 ίππους το 1966. Το 1969 ήρθε ο B20B των 2 λίτρων, με 118 ίππους.
• 1800E (1970–1972): Ο B20E με ψεκασμό Bosch D-Jetronic απέδιδε 130 ίππους. Τελική περίπου 190 χλμ./ώρα, 0–100 σε 9,5 δευτερόλεπτα. Ήταν το πρώτο 1800 με δισκόφρενα στους τέσσερις τροχούς.
• 1800ES (1972–1973): Ένα δίθυρο shooting brake με ολόγυάλινη πόρτα πορτμπαγκάζ χωρίς πλαίσιο. Κατασκευάστηκαν μόλις 8.077.

Το 1800ES και το «φέρετρο της Χιονάτης»

Για το ES δοκιμάστηκαν πρωτότυπα από τον Sergio Coggiola και τον Pietro Frua. Το πρωτότυπο του Frua, «Raketen» (ο πύραυλος), βρίσκεται στο Μουσείο της Volvo. Και τα δύο κρίθηκαν πολύ φουτουριστικά, και επιλέχθηκε η πρόταση του Jan Wilsgaard, το «Beach Car». Στη Σουηδία το ES το έλεγαν «Fiskbilen» (το ψαράδικο βανάκι). Στη Γερμανία και την Ελβετία, «Schneewittchensarg», το φέρετρο της Χιονάτης, λόγω της γυάλινης πόρτας.

Με τους αυστηρότερους αμερικανικούς κανόνες ασφαλείας και εκπομπών του 1974, η Volvo δεν θεώρησε σκόπιμο να επενδύσει στον επανασχεδιασμό. Η παραγωγή σταμάτησε στις 27 Ιουνίου 1973. Η γυάλινη πόρτα όμως ενέπνευσε μεταγενέστερα Volvo, όπως το 480 και το C30.

Ο «Άγιος»

Το P1800 έγινε διάσημο όταν ένα λευκό P1800 του 1962 με πινακίδα «ST1» ήταν το αυτοκίνητο του Simon Templar (Roger Moore) στη σειρά The Saint (1962–1969). Η Jaguar είχε την πρώτη ευκαιρία να δώσει ένα Mark X για τη σειρά, αλλά αρνήθηκε. Η Volvo δέχτηκε, και οι πωλήσεις ανέβηκαν. Ο Roger Moore αγόρασε και ο ίδιος ένα P1800, στο ίδιο λευκό χρώμα.

Το ρεκόρ του Irv Gordon

Η πιο εντυπωσιακή ιστορία του P1800 δεν έχει να κάνει με ταχύτητα, αλλά με αντοχή. Το 1998, ένα 1800S του Αμερικανού Irv Gordon (1940–2018) πιστοποιήθηκε ως το ιδιωτικό όχημα με τα περισσότερα μίλια από τον αρχικό ιδιοκτήτη, σε μη επαγγελματική χρήση. Ως τον θάνατό του το 2018, είχε ξεπεράσει τα 3,25 εκατ. μίλια, πάνω από 5,23 εκατ. χιλιόμετρα.

Γιατί το P1800 έχει σημασία

Το P1800 έδειξε ότι η Volvo μπορούσε να φτιάξει κάτι όμορφο, χωρίς να εγκαταλείψει την ανθεκτικότητα που την έκανε γνωστή. Δεν ήταν το πιο γρήγορο σπορ της εποχής του. Ήταν όμως ένα ταξιδιάρικο κουπέ με ιταλική κομψότητα και σουηδική στιβαρότητα. Η ιστορία του, με τον νεαρό σχεδιαστή που περίμενε δεκαετίες για να αναγνωριστεί, είναι από τις πιο ανθρώπινες στην αυτοκινητοβιομηχανία.

Η αγορά σήμερα

Το P1800 παραμένει από τα πιο προσιτά όμορφα κλασικά κουπέ. Σύμφωνα με τα δεδομένα πωλήσεων της Hagerty, το 2025 στο Bring a Trailer τα 1800S και 1800ES πουλήθηκαν σε εύρος περίπου 7.700–54.600 δολαρίων. Για παράδειγμα, ένα 1800S του 1968 έφτασε τα 54.600 δολάρια και ένα 1800ES του 1973 τα 52.500 δολάρια.

Τι να ελέγξετε

• Σκουριά: Το χαλύβδινο μονοκόκ σκουριάζει στα μαρσπιέ, τα πάτια και τους θόλους.
• Πρώτα αυτοκίνητα: Τα αυτοκίνητα της Jensen (1961–63) έχουν ιδιαίτερο συλλεκτικό ενδιαφέρον.
• Ψεκασμός: Στα 1800E και ES, ο ψεκασμός D-Jetronic θέλει ειδικό.

Επίλογος

Το Volvo P1800 είναι η κομψή εξαίρεση στην ιστορία μιας μάρκας γνωστής για την πρακτικότητα. Ένα όμορφο κουπέ, ένας τηλεοπτικός ήρωας και ένα ρεκόρ που ίσως δεν θα σπάσει ποτέ.

Λίγο μετά το τέλος του P1800, η Volvo θα παρουσίαζε το αυτοκίνητο που θα καθόριζε την εικόνα της για δεκαετίες. Διαβάστε το αφιέρωμά μας στο Volvo 240.