Porsche 959: το εργαστήριο του μέλλοντος με πινακίδες

Η δεκαετία του ’80 ήταν η δεκαετία των αφισών. Η Ferrari Testarossa και η Lamborghini Countach στόλιζαν τους τοίχους των εφηβικών δωματίων. Όμως οι μηχανικοί και οι γνώστες μιλούσαν για ένα άλλο αυτοκίνητο: την Porsche 959. Δεν ήταν απλώς ταχύτερη. Ήταν ένα κινητό εργαστήριο τεχνολογίας, που έλυσε το 1986 προβλήματα που ο υπόλοιπος κλάδος θα αντιμετώπιζε για τις επόμενες δύο δεκαετίες. Το 2004 το Sports Car International την ανακήρυξε κορυφαίο σπορ αυτοκίνητο της δεκαετίας του ’80.

Γέννηση: ένα στοίχημα για το μέλλον της 911

Η ανάπτυξη ξεκίνησε το 1981, λίγο μετά την ανάληψη της διεύθυνσης της Porsche από τον Peter Schutz. Ο επικεφαλής μηχανικός Helmuth Bott είχε μια ερώτηση: πόσο μακριά μπορεί να εξελιχθεί η πισωκινητήρια 911; Πρότεινε δοκιμές και έρευνα για ένα νέο σύστημα τετρακίνησης. Επειδή ήξερε ότι οι αγώνες επιταχύνουν την εξέλιξη, ζήτησε και πήρε έγκριση για ένα αγωνιστικό για το Group B των ράλι. Το πρότζεκτ ονομαζόταν αρχικά απλά «Gruppe B».

Το πρωτότυπο παρουσιάστηκε στην Έκθεση της Φρανκφούρτης του 1983. Η έκδοση δρόμου εμφανίστηκε στη Φρανκφούρτη του 1985 ως μοντέλο του 1986, αλλά τα προβλήματα καθυστέρησαν την παραγωγή για πάνω από έναν χρόνο. Οι πρώτες παραδόσεις έγιναν το 1987.

Η τεχνολογία: ένας κατάλογος πρωτιών

Διαδοχικά turbo

Ο κινητήρας ήταν ένας μπόξερ εξακύλινδρος 2.849 cc, με δύο εκκεντροφόρους ανά σειρά, τέσσερις βαλβίδες ανά κύλινδρο, αερόψυκτους κυλίνδρους και υδρόψυκτες κεφαλές. Βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στον κινητήρα των αγωνιστικών 956 και 962 του Le Mans. Απέδιδε 450 PS στις 6.500 σ.α.λ. και 500 Nm στις 5.000 σ.α.λ.

Το μυστικό ήταν τα δύο turbo που λειτουργούσαν διαδοχικά (sequential) και όχι παράλληλα, ένα για κάθε σειρά κυλίνδρων όπως συνηθιζόταν. Το αποτέλεσμα ήταν ομαλή απόδοση ισχύος σε όλο το εύρος στροφών, σε αντίθεση με το απότομο «on-off» των άλλων turbo Porsche της εποχής.

Τετρακίνηση PSK

Το σύστημα Porsche-Steuer Kupplung (PSK) άλλαζε δυναμικά την κατανομή ροπής ανάμεσα σε εμπρός και πίσω άξονα. Σε έντονη επιτάχυνση μπορούσε να στείλει έως και 80% της ισχύος πίσω, ενώ προσαρμοζόταν στο οδόστρωμα και στην πρόσφυση. Στο ταμπλό υπήρχαν όργανα που έδειχναν το μπλοκάρισμα του πίσω διαφορικού και τη ροπή προς τον εμπρός άξονα. Το κιβώτιο είχε έξι σχέσεις, με την πρώτη σημειωμένη «G» (Gelände, εκτός δρόμου), λύση που βοήθησε και στους κανονισμούς θορύβου.

Υλικά και αεροδυναμική

Τα πάνελ αμαξώματος ήταν από αλουμίνιο και σύνθετο υλικό αραμιδίου (Kevlar), με πάτωμα από Nomex. Ο συντελεστής οπισθέλκουσας ήταν 0,31 και η αεροδυναμική άντωση είχε μηδενιστεί. Η ανάρτηση είχε αυτόματη ρύθμιση ύψους. Οι ζάντες από κράμα μαγνησίου ήταν κούφιες, σχηματίζοντας σφραγισμένο θάλαμο με το ελαστικό, με ενσωματωμένο σύστημα παρακολούθησης πίεσης ελαστικών. Το 1986 αυτό ήταν επιστημονική φαντασία.

Επιδόσεις: ρεκόρ στο βιβλίο Γκίνες

Η 959 ήταν το ταχύτερο αυτοκίνητο δρόμου του κόσμου όταν παρουσιάστηκε, με τελική 317 χλμ./ώρα. Το Auto, Motor und Sport μέτρησε 318 χλμ./ώρα και 0-100 χλμ./ώρα σε 3,7 δευτερόλεπτα, τιμές που αναγνωρίστηκαν από το Βιβλίο Γκίνες ως οι υψηλότερες σε δοκιμή αυτοκινήτου δρόμου. Το Car and Driver μέτρησε 0-60 mph σε 3,6 δευτερόλεπτα στην έκδοση Komfort, εννιά δέκατα ταχύτερα από οποιοδήποτε άλλο αυτοκίνητο είχε δοκιμάσει τη δεκαετία του ’80.

Υπήρχαν δύο επίπεδα εξοπλισμού: Komfort και Sport. Η 959 S ήταν μια Sport με μεγαλύτερα turbo, 515 PS και τελική 339 χλμ./ώρα, όπως μετρήθηκε από το Auto, Motor und Sport στη Nardò το 1988. Κατασκευάστηκαν 29.

Στην έρημο και στο Le Mans

Η 959 δεν πρόλαβε ποτέ το Group B, γιατί η ανάπτυξη καθυστέρησε και η κατηγορία καταργήθηκε το 1986. Βρήκε όμως το πεδίο της στο Ράλι Παρίσι-Ντακάρ, που δεν απαιτούσε ελάχιστο αριθμό παραγωγής.

• 1984: Οι 953, ουσιαστικά τετρακίνητες 911 Carrera που δοκίμαζαν το σύστημα της 959, τερμάτισαν 1η (René Metge), 6η (Jacky Ickx) και 25η.
• 1985: Τρία αυτοκίνητα με το αμάξωμα της 959 εγκατέλειψαν.
• Οκτώβριος 1985: Νίκη στο Ράλι των Φαραώ με τους Saeed Al-Hajri και John Spiller.
• 1986: Θρίαμβος στο Ντακάρ: 1η (Metge), 2η (Ickx) και 6η θέση.

Η αγωνιστική 961 έτρεξε στο Le Mans του 1986 με τους Metge και Claude Ballot-Léna και τερμάτισε πρώτη στην κατηγορία της, 7η γενικά.

Η κληρονομιά

Η 959 έθεσε τις βάσεις για την πρώτη τετρακίνητη 911, την Carrera 4. Οι επιδόσεις της έπεισαν τη διοίκηση να κάνει την τετρακίνηση στάνταρ σε όλες τις 911 Turbo από τη γενιά 993. Το σύστημα διπλού turbo πέρασε επίσης σε μελλοντικές Porsche. Στην ουσία, κάθε σύγχρονη 911 Turbo κατάγεται από τη 959.

Οικονομικά: μια ζημιογόνος υπερβολή

Η 959 κόστιζε 431.550 μάρκα (περίπου 225.000 δολάρια της εποχής), λιγότερο από το μισό του κόστους κατασκευής της για την Porsche. Κατασκευαζόταν στην Karosserie Baur στη Στουτγκάρδη. Η παραγωγή σταμάτησε το 1988 με 292 ολοκληρωμένα αυτοκίνητα. Συνολικά κατασκευάστηκαν 337, μαζί με 37 πρωτότυπα και αυτοκίνητα προπαραγωγής. Το 1992-1993 η Porsche συναρμολόγησε άλλα οκτώ από ανταλλακτικά, όλα Komfort, τέσσερα κόκκινα και τέσσερα ασημί, με τιμή 747.500 μάρκα.

Η υπόθεση Bill Gates

Η 959 δεν πήρε ποτέ έγκριση για τις ΗΠΑ. Ο Bill Gates αγόρασε μία το 1988 και το αυτοκίνητο έμεινε 13 χρόνια αποθηκευμένο από τις τελωνειακές αρχές. Μαζί με συλλέκτες όπως ο Otis Chandler και ο Bruce Canepa, συνέβαλε στη θέσπιση του νόμου «Show or Display» του 1999, που επιτρέπει την εισαγωγή αυτοκινήτων ιδιαίτερης ιστορικής σημασίας με όριο 2.500 μιλίων ετησίως.

Η 959 στην αγορά σήμερα

Σήμερα η 959 είναι από τα ακριβότερα συλλεκτικά της δεκαετίας του ’80. Ενδεικτικά αποτελέσματα του 2025 για Komfort: 2.205.000 δολάρια για ένα αυτοκίνητο του 1988 στη Gooding & Company στην Amelia Island, 2.040.000 δολάρια για ένα του 1987 στη RM Sotheby’s στο Monterey, και 1.457.500 δολάρια για ένα του 1987 σε δημοπρασία στο Scottsdale. Τα σπάνια Sport και τα οκτώ αυτοκίνητα του 1992-93 κινούνται ακόμη υψηλότερα όταν εμφανίζονται.

Επίλογος

Η 959 είναι το αυτοκίνητο με το οποίο η Porsche κοίταξε είκοσι χρόνια μπροστά: ηλεκτρονική τετρακίνηση, διαδοχικά turbo, σύνθετα υλικά, παρακολούθηση πίεσης ελαστικών. Ήταν μια οικονομική υπερβολή και μια τεχνολογική επανάσταση.

Αν η 959 είναι η Porsche της υψηλής τεχνολογίας, η 911 Carrera RS 2.7 του 1973 είναι η Porsche της καθαρής, ελαφριάς μηχανικής. Διαβάστε το αφιέρωμά μας στην 911 Carrera RS 2.7.