Citroën DS: το αυτοκίνητο που «έπεσε από τον ουρανό»

Στις 6 Οκτωβρίου 1955, στο Σαλόνι του Παρισιού, η Citroën αποκάλυψε ένα αυτοκίνητο που έμοιαζε να έρχεται από άλλον πλανήτη. Μέσα στα πρώτα 15 λεπτά, πήρε 743 παραγγελίες. Στο τέλος της πρώτης ημέρας, οι παραγγελίες είχαν φτάσει τις 12.000. Ο φιλόσοφος Roland Barthes έγραψε ότι έμοιαζε σαν να είχε «πέσει από τον ουρανό». Το όνομα DS, που στα γαλλικά προφέρεται όπως η λέξη «déesse» (θεά), ταίριαζε απόλυτα. Η Citroën DS είναι ένα από τα σημαντικότερα αυτοκίνητα που φτιάχτηκαν ποτέ.

Δεκαοκτώ χρόνια μυστικής εξέλιξης

Η DS ήταν ο διάδοχος της Traction Avant, του πρώτου αυτοκινήτου μαζικής παραγωγής με μονοκόκ αμάξωμα και προσθιοκίνηση. Η εξέλιξή της κράτησε 18 χρόνια, μυστικά.

Τρεις άνθρωποι ήταν οι πρωταγωνιστές:

• Flaminio Bertoni: Ιταλός γλύπτης και βιομηχανικός σχεδιαστής, που σχεδίασε το αμάξωμα.
• André Lefèbvre: Γάλλος αεροναυπηγός μηχανικός, που σχεδίασε τη μηχανική.
• Paul Magès: ανέπτυξε, μέσα στην Citroën, την υδροπνευματική ανάρτηση με αυτόματη ρύθμιση ύψους.

Η Citroën είχε σχεδιάσει αρχικά έναν αερόψυκτο boxer εξακύλινδρο για το αυτοκίνητο, αλλά δεν είχε τα χρήματα να τον βάλει σε παραγωγή.

Η τεχνολογία

Υδροπνευματική ανάρτηση

Η DS έθεσε νέα πρότυπα στην άνεση, τον χειρισμό και το φρενάρισμα. Ήταν το πρώτο αυτοκίνητο μαζικής παραγωγής με υδροπνευματική ανάρτηση και δισκόφρενα. Το υδραυλικό σύστημα έδινε αυτόματη ρύθμιση ύψους και επέτρεπε στον οδηγό να αλλάζει το ύψος του αυτοκινήτου. Η πλατφόρμα ήταν τόσο σταθερή που η DS χρησιμοποιήθηκε για χρόνια ως αυτοκίνητο κινηματογράφησης.

Το ίδιο υδραυλικό σύστημα κινούσε το υδραυλικό τιμόνι, τα φρένα και το ημιαυτόματο κιβώτιο. Ο οδηγός άλλαζε ταχύτητες με το χέρι, αλλά δεν υπήρχε πεντάλ συμπλέκτη: ο λεβιές έλεγχε έναν υδραυλικό μηχανισμό.

Δισκόφρενα

Τα δισκόφρενα είχαν δοκιμαστεί σε αυτοκίνητο ήδη από το 1902 από τη βρετανική Lanchester, και η αμερικανική Crosley τα είχε βάλει σε παραγωγή το 1949, χωρίς επιτυχία. Η DS ήταν η πρώτη επιτυχημένη εφαρμογή δισκόφρενων σε αυτοκίνητο μαζικής παραγωγής. Τα εμπρός δισκόφρενα ήταν τοποθετημένα εσωτερικά, κοντά στο κιβώτιο, μειώνοντας το μη αναρτημένο βάρος.

Ελαστικά radial

Επειδή η Citroën ανήκε στη Michelin, σχεδίαζε τα αυτοκίνητά της γύρω από τα ακτινωτά ελαστικά από το 1948. Η DS δεν ήταν εξαίρεση.

Στρεφόμενα φανάρια

Η Σειρά 3 του 1967 έφερε στη μαζική παραγωγή τα στρεφόμενα φανάρια. Τέσσερα φανάρια κάτω από ένα γυάλινο κάλυμμα, με το εσωτερικό ζευγάρι να στρίβει μαζί με το τιμόνι. Το Tucker 48 είχε ήδη ένα στρεφόμενο φανάρι το 1948, αλλά η Citroën ήταν η πρώτη που τα έφερε στη μαζική αγορά. Στις ΗΠΑ δεν επιτρέπονταν, και οι αμερικανικές DS είχαν τέσσερα εκτεθειμένα σταθερά φανάρια.

Η εξέλιξη της γκάμας

ID19: η απλούστερη θεά

Η DS ήταν ακριβή για μια χώρα που ακόμη ανέκαμπτε από τον πόλεμο. Το 1957 ήρθε η φθηνότερη ID19, με τον ίδιο κινητήρα 1.911 cc αλλά 69 hp αντί για 75 hp, χωρίς υδραυλικό τιμόνι και με συμβατικό κιβώτιο και συμπλέκτη. Στη γαλλική αγορά κόστιζε πάνω από 25% λιγότερο από την DS. Το 1958 ήρθε το στέισον ID Break.

DS 21 και DS 23

Η DS 21 ήρθε για το 1965, με κινητήρα 2.175 cc πέντε εδράνων και 106 hp DIN. Το 1970 πήρε ηλεκτρονικό ψεκασμό Bosch, κάνοντας την DS από τα πρώτα αυτοκίνητα μαζικής αγοράς με ηλεκτρονικό ψεκασμό. Το 1973 ήρθε ο 2.347 cc της DS 23. Η DS 23 με ηλεκτρονικό ψεκασμό ήταν η ισχυρότερη έκδοση παραγωγής, με 130 hp DIN. Το 1971 προστέθηκε τριτάχυτο αυτόματο Borg-Warner.

Chapron

Ο καροσιέρης Henri Chapron έφτιαξε για την Citroën το επίσημο κάμπριο «Décapotable», που πουλιόταν από το δίκτυο της Citroën, μετά από δύο χρόνια συνεργασίας. Το πρώτο ολοκληρώθηκε το φθινόπωρο του 1960. Ο Chapron έφτιαξε επίσης δικά του κουπέ και κάμπριο, και την επιβλητική DS Présidentielle του 1967–1968.

Ο de Gaulle και το Petit-Clamart

Στις 22 Αυγούστου 1962, ο πρόεδρος Charles de Gaulle επέζησε από απόπειρα δολοφονίας στο Petit-Clamart, κοντά στο Παρίσι. Οι δράστες, με επικεφαλής τον Jean-Marie Bastien-Thiry, ήθελαν να ακινητοποιήσουν την αυτοκινητοπομπή με πολυβόλα. Η μη θωρακισμένη DS του προέδρου, γεμάτη τρύπες από σφαίρες και με δύο λάστιχα σκασμένα, κατάφερε να ξεφύγει με πλήρη ταχύτητα. Ο de Gaulle επαίνεσε ο ίδιος τις ασυνήθιστες ικανότητές της.

Στα ράλι

Η DS έτρεξε στα ράλι σχεδόν σε όλα τα χρόνια της παραγωγής της, όπου η ταχύτητα σε κακούς δρόμους ήταν το παν. Κέρδισε το Ράλι Μόντε Κάρλο το 1959. Ο Pauli Toivonen κέρδισε με DS19 το Ράλι 1000 Λιμνών το 1962. Το 1966 η DS κέρδισε ξανά το Μόντε Κάρλο, με αμφιλεγόμενο τρόπο, αφού τα Mini Cooper της BMC αποκλείστηκαν για παραβάσεις κανονισμών. Ο Robert Neyret κέρδισε το Ράλι Μαρόκου το 1969 και το 1970 με DS 21.

Το τέλος και η κληρονομιά

Η τελευταία DS βγήκε από τη γραμμή παραγωγής στις 24 Απριλίου 1975. Η Citroën κατασκεύασε 1.455.746 αυτοκίνητα σε έξι χώρες, από τα οποία 1.330.755 στο κεντρικό εργοστάσιο του Quai de Javel στο Παρίσι.

Το περιοδικό Classic & Sports Car ανακήρυξε την DS το πιο όμορφο αυτοκίνητο όλων των εποχών, μετά από ψηφοφορία 20 κορυφαίων σχεδιαστών, μεταξύ των οποίων οι Giorgetto Giugiaro, Ian Callum, Paul Bracq και Leonardo Fioravanti.

Γιατί η DS είναι μοναδική

Η DS είναι από τα λίγα αυτοκίνητα που μπορούν να διεκδικήσουν δίκαια τον τίτλο της επανάστασης. Δεν βελτίωσε απλώς τις υπάρχουσες λύσεις, αλλά πρότεινε έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο να σκέφτεται κανείς το αυτοκίνητο: την άνεση ως τεχνολογικό πρόβλημα, την ασφάλεια ως ζήτημα σχεδίασης, την αεροδυναμική ως φόρμα. Πολλές από τις ιδέες της, όπως τα δισκόφρενα, τα στρεφόμενα φανάρια και ο ηλεκτρονικός ψεκασμός, έγιναν αργότερα κοινές. Άλλες, όπως η υδροπνευματική ανάρτηση, έμειναν «υπογραφή» της Citroën για δεκαετίες.

Η DS στην αγορά σήμερα

Οι τιμές της DS ποικίλλουν πολύ. Ενδεικτικά, το 2025 μια DS 21 Décapotable του 1970 πουλήθηκε για 140.300 ευρώ στην RM Sotheby’s στο Παρίσι, και μια DS 21 Chapron Cabriolet de Série του 1969 για 212.800 δολάρια στη Broad Arrow στο Monterey. Τα σεντάν κοστίζουν πολύ λιγότερο: μια DS 23 Pallas του 1973 πουλήθηκε για περίπου 32.360 λίρες στην Artcurial (Σεπτέμβριος 2025), σύμφωνα με το The Classic Valuer.

Τι να ελέγξετε

• Υδραυλικά: Το σύστημα θέλει ειδικό συνεργείο και σωστό υγρό (LHS ή LHM, ανάλογα με το έτος).
• Σκουριά: δάπεδα, μαρσπιέ και βάσεις.
• Chapron: Τα αυθεντικά Décapotable πρέπει να έχουν τεκμηρίωση. Υπάρχουν πολλές μετατροπές.

Επίλογος

Η Citroën DS ήταν η απάντηση της Γαλλίας στο ερώτημα πώς θα μπορούσε να είναι το αυτοκίνητο του μέλλοντος. Εβδομήντα χρόνια μετά, η απάντηση παραμένει εντυπωσιακή.

Η Citroën πήγε την ιδέα ακόμη πιο μακριά με ένα GT που συνδύαζε τα υδραυλικά της με έναν κινητήρα Maserati. Διαβάστε το αφιέρωμά μας στη Citroën SM.