Ford GT40: η εκδίκηση του Henry Ford II

Από το 1960 ως το 1965, η Ferrari κέρδιζε κάθε χρόνο τις 24 Ώρες του Le Mans. Τον Ιούνιο του 1966, τρία Ford GT40 πέρασαν τη γραμμή τερματισμού μαζί, σε μια ενορχηστρωμένη φωτογραφία που έβαλε τέλος στο σερί. Ήταν η πρώτη από τέσσερις συνεχόμενες νίκες. Πίσω από αυτήν βρισκόταν μια αποτυχημένη εξαγορά, ένας θυμωμένος Henry Ford II και μια από τις πιο δραματικές ιστορίες του μηχανοκίνητου αθλητισμού, που χρόνια αργότερα έγινε και κινηματογραφική ταινία.

Η αγορά που δεν έγινε

Ο Henry Ford II ήθελε μια Ford στο Le Mans από τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Στις αρχές του 1963, σύμφωνα με τις αναφορές, η Ford έμαθε μέσω ενός Ευρωπαίου μεσάζοντα ότι ο Enzo Ferrari ενδιαφερόταν να πουλήσει. Η Ford ξόδεψε, όπως αναφέρεται, αρκετά εκατομμύρια δολάρια σε έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων της Ferrari και σε νομικές διαπραγματεύσεις. Ο Ferrari όμως έκοψε μονομερώς τις συζητήσεις σε προχωρημένο στάδιο.

Το σημείο τριβής ήταν οι αγώνες. Ο Ferrari ήθελε να παραμείνει ο μόνος που αποφασίζει για το αγωνιστικό τμήμα, και θύμωσε όταν του είπαν ότι με τη συμφωνία δεν θα μπορούσε να τρέξει ξανά στο Indianapolis 500, όπου η Ford έτρεχε με Lotus. Ο Henry Ford II, έξαλλος, ζήτησε από το αγωνιστικό του τμήμα να βρει μια εταιρεία που θα έφτιαχνε ένα αυτοκίνητο ικανό να νικήσει τη Ferrari.

Από τη Lola στο Slough

Η Ford συζήτησε με τη Lotus, τη Lola και την Cooper. Επέλεξε την πρόταση της Lola, γιατί το Lola Mk6 (Lola GT), με κεντρικό κινητήρα, χρησιμοποιούσε ήδη έναν V8 της Ford. Ήταν ένα από τα πιο προηγμένα αγωνιστικά της εποχής. Ο ιδιοκτήτης της Lola, Eric Broadley, συμφώνησε σε μια προσωπική, βραχυπρόθεσμη συνεργασία, χωρίς να εμπλέξει την εταιρεία του.

Η ομάδα

• John Wyer: πρώην διευθυντής της αγωνιστικής ομάδας της Aston Martin, που προσλήφθηκε για την ομάδα ανάπτυξης.
• Roy Lunn: μηχανικός της Ford, που είχε σχεδιάσει το πρωτότυπο Mustang I με κεντρικό κινητήρα. Ήταν ο μόνος μηχανικός του Dearborn με κάποια εμπειρία σε αυτή τη διάταξη.
• Harley Copp: είχε την εποπτεία.

Η ομάδα ξεκίνησε στο εργοστάσιο της Lola στο Bromley. Στα τέλη του 1963 μετακόμισε στο Slough, κοντά στο Heathrow, όπου η Ford ίδρυσε τη Ford Advanced Vehicles (FAV) υπό τον Wyer. Το πρώτο σασί παραδόθηκε στις 16 Μαρτίου 1964 και το πρώτο «Ford GT», το GT/101, παρουσιάστηκε την 1η Απριλίου. Η τιμή για αγωνιστική χρήση ήταν 5.200 λίρες.

Το όνομα

Το «GT» σημαίνει grand touring. Το «40» είναι το ύψος του αυτοκινήτου σε ίντσες (1,02 μ.), μετρημένο στην κορυφή του παρμπρίζ, το ελάχιστο επιτρεπόμενο.

Τα δύσκολα πρώτα χρόνια

Το GT40 έτρεξε πρώτη φορά τον Μάιο του 1964 στα 1000 χλμ. του Nürburgring, όπου εγκατέλειψε με βλάβη στην ανάρτηση ενώ ήταν δεύτερο. Τρεις εβδομάδες μετά, στο Le Mans, εγκατέλειψαν και τα τρία, αν και το αυτοκίνητο των Ginther/Gregory ήταν πρώτο από τον δεύτερο γύρο ως την πρώτη του στάση. Μετά από μια απογοητευτική χρονιά, το πρόγραμμα πέρασε στον Carroll Shelby στα τέλη του 1964.

Η πρώτη νίκη του Shelby ήρθε αμέσως: οι Ken Miles και Lloyd Ruby κέρδισαν τα 2000 χλμ. της Daytona τον Φεβρουάριο του 1965. Το υπόλοιπο της χρονιάς όμως ήταν απογοητευτικό.

1966: το Mk II και η αμφιλεγόμενη νίκη

Η εμπειρία του 1964–65 επέτρεψε στα πρωτότυπα Mk II, με τον V8 των 7 λίτρων (427 κυβικών ιντσών), να κυριαρχήσουν. Το 1966, τα GT40 κέρδισαν τις πρώτες 24 Ώρες της Daytona με 1-2-3, ξανά 1-2-3 στις 12 Ώρες του Sebring, και στον Ιούνιο το Le Mans, πάλι με 1-2-3.

Ο τερματισμός

Το αυτοκίνητο των Ken Miles και Denny Hulme είχε προβάδισμα τεσσάρων γύρων. Το έχασε μετά από μια στάση για αλλαγή δισκόφρενων. Στις τελευταίες ώρες, οι McLaren και Amon ακολουθούσαν από κοντά. Η Ford αποφάσισε ένα ενορχηστρωμένο «φωτογραφικό» φινίς, με τα δύο αυτοκίνητα να περνούν τη γραμμή δίπλα-δίπλα.

Λίγο πριν το τέλος, η ACO ενημέρωσε ότι, σε ισοπαλία, θα λαμβανόταν υπόψη η διαφορά των θέσεων εκκίνησης. Το αυτοκίνητο των McLaren/Amon είχε ξεκινήσει περίπου 18 μέτρα πιο πίσω και θα είχε καλύψει λίγο μεγαλύτερη απόσταση. Τι ακριβώς έγινε στον τελευταίο γύρο παραμένει θέμα εικασιών. Ο Miles είτε έκοψε ταχύτητα σε ένδειξη διαμαρτυρίας, είτε ο McLaren επιτάχυνε λίγο πριν τη γραμμή. Η νίκη δόθηκε στους McLaren και Amon.

Δύο μήνες αργότερα, ο Ken Miles σκοτώθηκε δοκιμάζοντας το «J-car» στο Riverside. Ήταν ένα πρωτότυπο του GT40 με σασί κυψελωτού αλουμινίου και αμάξωμα τύπου Kammback.

1967: η αμιγώς αμερικανική νίκη

Η ομάδα επανασχεδίασε πλήρως το αυτοκίνητο, που έγινε το Mk IV, με τον κινητήρα του Mk II αλλά νέο σασί και αμάξωμα. Κέρδισε το Le Mans του 1967 με τους Dan Gurney και A. J. Foyt. Ήταν η μόνη νίκη στην ιστορία του Le Mans αμιγώς αμερικανική: Αμερικανοί οδηγοί, αμερικανική ομάδα (Shelby American), σασί και κινητήρας Ford, ελαστικά Goodyear.

Οι υψηλές ταχύτητες εκείνου του αγώνα έφεραν αλλαγή κανονισμών για το 1968: τα πρωτότυπα περιορίστηκαν στα 3 λίτρα. Αυτό απέκλεισε το Mk II και το Mk IV, αλλά και τη Ferrari 330P4 με τον V12 των 4 λίτρων.

1968–69: το παλιό Mk I και η Gulf

Για να υπάρχουν αρκετές συμμετοχές, οι κανονισμοί επέτρεψαν σπορ αυτοκίνητα έως 5 λίτρα, αν είχαν κατασκευαστεί τουλάχιστον 50. Περισσότερα από 50 Mk I είχαν κατασκευαστεί, κυρίως το 1965. Έτσι, η ιδιωτική ομάδα του John Wyer, με τα χρώματα της Gulf, κέρδισε το Le Mans το 1968 και το 1969 με ένα GT40 Mk I.

Το 1969, οι Jacky Ickx και Jackie Oliver νίκησαν ένα Porsche 908 των 3 λίτρων με διαφορά λίγων δευτερολέπτων, με το ίδιο αυτοκίνητο που είχε κερδίσει το 1968: το θρυλικό σασί GT40P/1075.

Το GT40 για τον δρόμο

Το Mk III ήταν μια νόμιμη για δρόμο έκδοση του Mk I, με τον κινητήρα των 289 κυβικών ιντσών αποδυναμωμένο στους 306 ίππους. Κατασκευάστηκαν μόνο επτά, με τέσσερα φανάρια, μεγαλύτερο πίσω μέρος για αποσκευές και μαλακότερα αμορτισέρ. Πολλοί πελάτες που ήθελαν ένα GT40 για τον δρόμο προτίμησαν ένα Mk I από την Wyer.

Γιατί το GT40 έχει σημασία

Το GT40 ήταν το αποτέλεσμα μιας προσωπικής βεντέτας, αλλά άλλαξε την ιστορία των αγώνων αντοχής. Έδειξε ότι ένας αμερικανικός γίγαντας μπορούσε να μάθει τους κανόνες των ευρωπαϊκών αγώνων και να νικήσει στο δικό τους γήπεδο. Η σιλουέτα του, χαμηλή και σφιχτή, έμεινε σύμβολο, και η Ford επέστρεψε σε αυτήν δύο φορές με το Ford GT του 2005 και του 2017.

Η αγορά σήμερα

Το GT40 είναι από τα πιο ακριβά αμερικανικά αυτοκίνητα. Τον Ιανουάριο του 2025, η Mecum στο Kissimmee πούλησε ένα Mk I δρόμου του 1966 (P/1034) για 7,04 εκατ. δολάρια, το πιο ακριβό νόμιμο για δρόμο Ford σε δημοπρασία. Τον Ιανουάριο του 2024, ένα άλλο (P/1052) πουλήθηκε για 6,93 εκατ. δολάρια. Το ρεκόρ ανήκει στο αγωνιστικό Gulf/Mirage P/1074, που πουλήθηκε για 11 εκατ. δολάρια στην RM στο Monterey το 2012.

Επίλογος

Το Ford GT40 είναι η απόδειξη ότι η αποφασιστικότητα, και αρκετά χρήματα, μπορούν να αλλάξουν την ιστορία. Τέσσερις νίκες στο Le Mans, μια από τις πιο γνωστές κόντρες του μηχανοκίνητου αθλητισμού και ένα σχήμα που έμεινε αθάνατο.

Δύο δεκαετίες μετά, η Ford θα έφτιαχνε ένα πολύ διαφορετικό αγωνιστικό θρύλο, αυτή τη φορά από ένα οικογενειακό αυτοκίνητο. Διαβάστε το αφιέρωμά μας στο Ford Sierra RS Cosworth.