Jaguar E-Type: το αυτοκίνητο που έκανε τον κόσμο να σταματήσει

Στις 15 Μαρτίου 1961, στο Σαλόνι της Γενεύης, η Jaguar παρουσίασε ένα αυτοκίνητο που άλλαξε την έννοια του σπορ αυτοκινήτου. Λέγεται ότι ο Enzo Ferrari, βλέποντάς το, το χαρακτήρισε «το ωραιότερο αυτοκίνητο που φτιάχτηκε ποτέ», αν και η φράση δεν έχει επιβεβαιωθεί πλήρως. Ό,τι κι αν είπε ο Enzo, η Jaguar E-Type έγινε αμέσως εικόνισμα: όμορφη, γρήγορη, τεχνολογικά προηγμένη και, το πιο σημαντικό, με τιμή πολύ χαμηλότερη από τους ανταγωνιστές της.

Από τις πίστες του Le Mans

Η E-Type βασίστηκε στο αγωνιστικό D-Type, που είχε κερδίσει τις 24 Ώρες του Le Mans τρεις χρονιές στη σειρά από το 1955. Το πρώτο πρωτότυπο, το E1A, σχεδιάστηκε το 1957 από τον τεχνικό διευθυντή και αρχιμηχανικό William Heynes. Είχε μονοκόκ αμάξωμα, την πλήρως ανεξάρτητη πίσω ανάρτηση της Jaguar και τον κινητήρα XK.

Ο Malcolm Sayer

Το αμάξωμα σχεδιάστηκε από τον Malcolm Sayer, αεροδυναμιστή που είχε δουλέψει στην αεροναυπηγική. Αυτό εξηγεί πολλά. Οι γραμμές της E-Type δεν είναι απλώς όμορφες, είναι υπολογισμένες για να κόβουν τον αέρα. Το μακρύ καπό, η χαμηλή μύτη και η ουρά που λεπταίνει έδιναν στο αυτοκίνητο το σχήμα ενός βλήματος.

Η μηχανική: ο αγώνας στον δρόμο

Ένα νέο είδος κατασκευής

Η E-Type χρησιμοποίησε μια πρωτότυπη αρχή για τις αρχές της δεκαετίας του ’60. Ένα εμπρός υποπλαίσιο, που κρατούσε τον κινητήρα, την εμπρός ανάρτηση και το εμπρός αμάξωμα, βιδωνόταν απευθείας στην «μπανιέρα» του αμαξώματος. Δεν χρειαζόταν το πλαίσιο-σκάλα που ήταν συνηθισμένο τότε. Τα πρώτα αυτοκίνητα ζύγιζαν μόνο 1.315 κιλά.

Ανάρτηση και φρένα

Όλες οι E-Type είχαν ανεξάρτητη πίσω ανάρτηση με ελατήρια, σχεδιασμένη από τον R. J. Knight, και ράβδους στρέψης εμπρός. Τα δισκόφρενα, με σερβομηχανισμό, ήταν και στους τέσσερις τροχούς, εσωτερικά στον πίσω άξονα. Το τιμόνι ήταν κρεμαγιέρα. Ο συνδυασμός αυτός, μαζί με την κατασκευή και τις επιδόσεις, προκάλεσε αλλαγές σε όλη τη βιομηχανία.

Ο κινητήρας XK

Οι πρώτες E-Type είχαν τον εξακύλινδρο XK των 3,8 λίτρων με τρία καρμπιρατέρ SU από το XK150S, με 265 bhp. Η τελική ταχύτητα ήταν 150 μίλια/ώρα (241 χλμ./ώρα) και το 0-60 μίλια/ώρα σε περίπου 7 δευτερόλεπτα. Το δοκιμαστικό αυτοκίνητο ενός βρετανικού περιοδικού κόστιζε 2.097 λίρες με φόρους, ένα κλάσμα της τιμής μιας Ferrari ή μιας Aston Martin.

Οι σειρές

Series 1 (1961–1967/68)

Η E-Type κυκλοφόρησε ως κουπέ (Fixed Head Coupé) και ως ανοιχτό διθέσιο (Open Two Seater). Τα αυτοκίνητα 3,8 λίτρων είχαν δερμάτινα καθίσματα, κονσόλα με αλουμίνιο και κιβώτιο Moss χωρίς συγχρονισμό στην πρώτη. Τα πρώτα 500 είχαν επίπεδο δάπεδο και εξωτερικά κλείστρα καπό, και είναι σήμερα περιζήτητα ως «flat floor».

Τον Οκτώβριο του 1964 ο κινητήρας μεγάλωσε στα 4.235 cc. Η 4.2 είχε πιο άνετα καθίσματα, καλύτερα φρένα και ηλεκτρικά, και ένα πλήρως συγχρονισμένο τετρατάχυτο κιβώτιο της Jaguar. Το 1966 ήρθε μια 2+2 έκδοση με μακρύτερο μεταξόνιο. Συνολικά κατασκευάστηκαν 7.828 Series 1 OTS των 3,8 λίτρων και 6.749 των 4,2 λίτρων.

Series 2 και Series 3

Οι αμερικανικοί κανονισμοί ασφαλείας του 1968 έφεραν ανοιχτά φανάρια χωρίς καλύμματα, διακόπτες τύπου rocker, χαμηλότερη απόδοση στις ΗΠΑ και εξάγωνα παξιμάδια αντί για «πεταλούδες» στους τροχούς. Η Series 3 του 1971 έφερε τον V12 των 5,3 λίτρων με τέσσερα καρμπιρατέρ Zenith και 272 hp, με 0-60 σε λιγότερο από επτά δευτερόλεπτα. Ήταν διαθέσιμη μόνο ως κάμπριο και 2+2 κουπέ, και αναγνωρίζεται από τη μεγάλη μάσκα, τα φουσκωμένα φτερά και τις τέσσερις απολήξεις εξάτμισης. Η παραγωγή ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1974, με 50 Series 3 να φτιάχνονται ως αναμνηστικά.

Τα 12 Lightweight

Το αγωνιστικό «Lightweight» ήταν η πιο ακραία εκδοχή. Ο Malcolm Sayer κράτησε το αρχικό αμάξωμα με ελαφρύτερα εξωτερικά πάνελ, και ο κινητήρας είχε μπλοκ αλουμινίου και 300 bhp. Η Jaguar σχεδίαζε 18 αυτοκίνητα, αλλά έφτιαξε μόνο 12. Τον Μάιο του 2014 η Jaguar Heritage ανακοίνωσε ότι θα κατασκεύαζε τα έξι «υπόλοιπα», με κόστος περίπου ένα εκατομμύριο λίρες το καθένα.

Η αναγνώριση

Το 1996, το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (MoMA) της Νέας Υόρκης πρόσθεσε μια μπλε E-Type roadster στη μόνιμη συλλογή σχεδίου του, ένα από τα μόλις έξι αυτοκίνητα με αυτή τη διάκριση. Το 2004 το Sports Car International την κατέταξε πρώτη στη λίστα των κορυφαίων σπορ αυτοκινήτων της δεκαετίας του ’60. Τον Μάρτιο του 2008, πρώτευσε στη λίστα της Daily Telegraph με τα «100 ωραιότερα αυτοκίνητα» όλων των εποχών.

Γιατί η E-Type είναι μοναδική

Το μυστικό της E-Type είναι ότι συνδύασε δύο κόσμους που μέχρι τότε ήταν χωριστοί: την τεχνολογία των αγώνων και την προσβασιμότητα του αυτοκινήτου δρόμου. Δεν ήταν ένα αυτοκίνητο για λίγους εκατομμυριούχους, όπως η Ferrari 250 GT. Ήταν ένα αυτοκίνητο που ένας επιτυχημένος επαγγελματίας μπορούσε να ονειρευτεί και, ίσως, να αγοράσει. Αυτό την έκανε σύμβολο της δεκαετίας του ’60, όσο η μουσική των Beatles ή η μόδα του Λονδίνου. Σήμερα, το σχήμα της παραμένει σημείο αναφοράς για κάθε σχεδιαστή που θέλει να μιλήσει για αναλογίες.

Η E-Type στην αγορά σήμερα

Οι Series 1, και ιδιαίτερα οι roadster, αξίζουν πολύ περισσότερο από τις Series 2 και 3. Ενδεικτικά, το 2025 μια E-Type Series 1 3.8 Roadster του 1961 με επίπεδο δάπεδο πουλήθηκε για 324.000 δολάρια στην RM Sotheby’s στο Monterey, ενώ μια άλλη του 1961 πουλήθηκε για 162.400 δολάρια στην Gooding στο Amelia Island, σύμφωνα με τις καταγραφές του Hagerty. Το 2017, μία από τις 12 αυθεντικές Lightweight πουλήθηκε για 7.370.000 δολάρια στο Scottsdale, και το πρωτότυπο E2A πουλήθηκε το 2008 για 4.957.000 δολάρια στη Bonhams.

Τι να ελέγξετε

• Series: Ο αριθμός πλαισίου, τα καλύμματα των φαναριών και οι διακόπτες ξεχωρίζουν τις σειρές.
• Αριθμοί: Τα αυτοκίνητα με «matching numbers» αξίζουν πολύ περισσότερο.
• Σκουριά: Η μπανιέρα και τα μαρσπιέ είναι ευάλωτα. Μια κακή αποκατάσταση μπορεί να κοστίσει μια περιουσία.

Επίλογος

Η Jaguar E-Type είναι από τα λίγα αυτοκίνητα που αξίζουν τον μύθο τους. Όμορφη, γρήγορη και προσιτή για την εποχή της, έγινε το σύμβολο μιας ολόκληρης δεκαετίας.

Τριάντα χρόνια αργότερα, η Jaguar επιχείρησε να ξαναγράψει την ιστορία με ένα supercar των 200 μιλίων/ώρα. Διαβάστε το αφιέρωμά μας στη Jaguar XJ220.