Jaguar XJ220: το ταχύτερο αυτοκίνητο του κόσμου που κανείς δεν ήθελε

Η ιστορία της Jaguar XJ220 είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα δράματα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Ξεκίνησε ως ένα ερασιτεχνικό πρότζεκτ μιας ομάδας εθελοντών που δούλευαν τα βράδια και τα Σαββατοκύριακα. Έγινε ένα από τα πιο εντυπωσιακά πρωτότυπα της δεκαετίας του ’80. Μετατράπηκε σε αυτοκίνητο παραγωγής που, για ένα διάστημα, ήταν το ταχύτερο του κόσμου. Και κατέληξε σε δικαστικές διαμάχες με τους ίδιους τους πελάτες του. Σήμερα, η XJ220 θεωρείται ένα από τα μεγάλα supercar της εποχής της.

Το πλαίσιο: η Jaguar και η TWR

Η Jaguar της δεκαετίας του ’80 είχε επιστρέψει στους αγώνες με τη βοήθεια του Tom Walkinshaw και της ομάδας του, της Tom Walkinshaw Racing (TWR). Μετά από επιτυχίες στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Τουρισμού με το XJS, η TWR και η Jaguar μπήκαν στο Group C. Το XJR-9, με V12, κέρδισε το Le Mans και το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Sportscar το 1988.

Ο διευθυντής μηχανικής της Jaguar, Jim Randle, πίστευε ότι αυτά τα αγωνιστικά είχαν απομακρυνθεί πολύ από τα αυτοκίνητα που μπορούσε να αγοράσει ο κόσμος. Τα Χριστούγεννα του 1987, ο Randle έφτιαξε μια μακέτα από χαρτόνι σε κλίμακα 1:4 ενός πιθανού αγωνιστικού Group B, που θα μπορούσε να κερδίσει το Le Mans, όπως παλιά τα C-Type και D-Type.

«The Saturday Club»

Το πρότζεκτ δεν είχε επίσημη υποστήριξη. Ο Randle συγκέντρωσε μια ομάδα 12 εθελοντών που δούλευαν τα βράδια και τα Σαββατοκύριακα, στον ελεύθερο χρόνο τους. Έγιναν γνωστοί ως «The Saturday Club». Για να δικαιολογηθούν οι πόροι, η XJ220 έπρεπε να δώσει χρήσιμα δεδομένα για τον χειρισμό, την αεροδυναμική στις υψηλές ταχύτητες και τις κατασκευές αλουμινίου.

Το σχέδιο του Keith Helfet

Στο στούντιο σχεδίασης της Jaguar φτιάχτηκαν δύο μακέτες. Η μία θύμιζε την Porsche 956. Η άλλη, του Keith Helfet, έπαιρνε στοιχεία από το πρότζεκτ XJ41 και από τη δουλειά του Malcolm Sayer στο αγωνιστικό XJ13 που δεν έτρεξε ποτέ. Επιλέχθηκε η δεύτερη, ως «πιο προφανώς Jaguar».

Το όνομα

Το όνομα XJ220 συνέχιζε την παράδοση του XK120, που πήρε το όνομά του από την τελική του ταχύτητα σε μίλια/ώρα. Ο στόχος του πρωτοτύπου ήταν 220 μίλια/ώρα (350 χλμ./ώρα).

Το πρωτότυπο του 1988

Οι κανονισμοί Group B οδήγησαν σε κεντρικό κινητήρα και τετρακίνηση. Ο κινητήρας ήταν ένας αγωνιστικός V12 με 48 βαλβίδες της Jaguar, με ξηρό κάρτερ, σε κυβισμό 6.222 cc, με μπιέλες τιτανίου. Την τετρακίνηση σχεδίασε η FF Developments του Tony Rolt, νικητή του Le Mans του 1953 με C-Type, που είχε συμμετάσχει στην τετρακίνηση της Jensen FF. Το αμάξωμα από αλουμίνιο κατασκευάστηκε στο χέρι από την Park Sheet Metal.

Το πρωτότυπο παρουσιάστηκε στην Έκθεση του Birmingham το 1988. Η υποδοχή ήταν τόσο θετική που η Jaguar αποφάσισε να το βάλει σε παραγωγή. Περίπου 281 πελάτες κατέθεσαν προκαταβολή 50.000 λιρών ο καθένας.

Από το V12 στο V6

Οι απαιτήσεις μηχανικής και ρύπων άλλαξαν δραματικά το αυτοκίνητο. Το έργο ανατέθηκε στην JaguarSport, κοινοπραξία της Jaguar και της TWR.

Ο κινητήρας JV6

Ο V12 αντικαταστάθηκε από έναν V6 με δύο turbo. Η TWR είχε αγοράσει το 1989 τα δικαιώματα του V64V της Austin Rover, που είχε σχεδιαστεί για το MG Metro 6R4 του Group B, και ανέπτυξε έναν εντελώς νέο κινητήρα, τον JV6. Για την XJ220, ο κυβισμός μεγάλωσε στα 3.498 cc, ενισχύθηκαν τα εσωτερικά και προστέθηκαν δύο turbo Garrett T03. Η απόδοση ήταν 550 PS στις 7.200 σ.α.λ. και 644 Nm στις 4.500 σ.α.λ.

Πίσω κίνηση

Η τετρακίνηση εγκαταλείφθηκε. Θεωρήθηκε ότι η πίσω κίνηση θα αρκούσε στις περισσότερες περιπτώσεις και ότι η πολυπλοκότητα της τετρακίνησης θα δυσκόλευε την εξέλιξη και τη χρήση. Το αυτοκίνητο ζύγιζε 1.560 κιλά. Το αμάξωμα δημιουργούσε περίπου 1.360 κιλά κάθετης δύναμης στα 322 χλμ./ώρα. Το σασί και τα πάνελ αλουμινίου κατασκευάζονταν στην Abbey Panels στο Coventry, και η συναρμολόγηση γινόταν σε ειδικό εργοστάσιο στο Bloxham του Oxfordshire.

Το ταχύτερο αυτοκίνητο του κόσμου

Στην πίστα Nardò στην Ιταλία, μια XJ220 χωρίς καταλύτες και με κόφτη στις 7.900 σ.α.λ. έφτασε τα 349 χλμ./ώρα (217 μίλια/ώρα), με οδηγό τον Martin Brundle, νικητή του Le Mans του 1990. Έτσι έγινε το ταχύτερο αυτοκίνητο παραγωγής από το 1992 ως το 1993, ώσπου ήρθε η McLaren F1. Κατά τη Jaguar, ένα πρωτότυπο XJ220 έκανε το 1991 γύρο του Nürburgring σε 7:46.36, ταχύτερα από κάθε αυτοκίνητο παραγωγής ως τότε.

Le Mans 1993: νίκη και αποκλεισμός

Τρεις εργοστασιακές XJ220-C έλαβαν μέρος στις 24 Ώρες του Le Mans του 1993, στη νέα κατηγορία GT. Οι John Nielsen, David Brabham και David Coulthard κέρδισαν την κατηγορία, με δύο γύρους διαφορά από την Porsche. Η νίκη όμως ακυρώθηκε, επειδή το αυτοκίνητο αποκλείστηκε, αμφιλεγόμενα, γιατί δεν έτρεξε με καταλύτες. Η Jaguar κέρδισε την έφεση, με την υποστήριξη της FIA, αλλά ο αποκλεισμός έμεινε, γιατί η ACO έκρινε ότι η έφεση δεν είχε κατατεθεί εγκαίρως.

Η κρίση

Οι αλλαγές στις προδιαγραφές, μαζί με την κατάρρευση της ζήτησης για ακριβά αυτοκίνητα στην ύφεση των αρχών της δεκαετίας του ’90, έκαναν πολλούς αγοραστές να θέλουν να αποσυρθούν. Η τιμή ήταν 470.000 λίρες το 1992, από τις υψηλότερες της εποχής. Η Jaguar έδωσε στους πελάτες τη δυνατότητα να «αγοράσουν» την έξοδό τους από τα συμβόλαια, αλλά ως το 1995 το θέμα έφτασε στα δικαστήρια, με αγοραστές να υποστηρίζουν ότι οι αλλαγές ακύρωναν τα συμβόλαια. Κατασκευάστηκαν συνολικά 275 αυτοκίνητα. Τα τελευταία απούλητα πουλήθηκαν το 1997 για 127.550 λίρες συν ΦΠΑ.

Η δικαίωση

Για χρόνια, η XJ220 ήταν το «αποτυχημένο» supercar, το αυτοκίνητο που πρόδωσε την υπόσχεση του V12 και της τετρακίνησης. Με τον καιρό, η κρίση άλλαξε. Η XJ220 είναι σήμερα αναγνωρισμένη για αυτό που είναι: ένα από τα ταχύτερα και πιο ισορροπημένα αυτοκίνητα της εποχής της, με ένα σχέδιο που αντέχει. Το γεγονός ότι η McLaren F1 είχε επίσης φτωχές πωλήσεις, 71 αυτοκίνητα αντί για τα 300 του στόχου, δείχνει ότι το πρόβλημα ήταν και η εποχή, όχι μόνο το αυτοκίνητο.

Η XJ220 στην αγορά σήμερα

Οι τιμές της XJ220 ανέβηκαν σημαντικά τα τελευταία χρόνια, αν και παραμένουν κάτω από την αρχική τιμή του 1992. Ενδεικτικά, το 2025 μια XJ220 του 1993 με μόλις 489 χιλιόμετρα πουλήθηκε για 582.500 δολάρια στην RM Sotheby’s στο Monterey, μια άλλη του 1994 για 381.875 ευρώ στην RM Sotheby’s στο Μιλάνο, και μια δεξιοτίμονη του 1992 για 310.500 λίρες στην Bonhams στο Goodwood Festival of Speed.

Τι να ελέγξετε

• Ακινησία: Πολλές XJ220 έμειναν για χρόνια ακίνητες σε συλλογές. Η επαναφορά τους σε λειτουργία θέλει ειδικό συνεργείο.
• Ιστορικό σέρβις: απαραίτητο, ιδιαίτερα για αυτοκίνητα που έμειναν ακίνητα για χρόνια.
• Ελαστικά: Τα ειδικά μεγέθη 255/55 ZR17 και 345/35 ZR18 είναι δυσεύρετα.

Επίλογος

Η Jaguar XJ220 είναι η απόδειξη ότι η ιστορία δεν τελειώνει με τις πωλήσεις. Ένα αυτοκίνητο που γεννήθηκε από το πάθος μιας ομάδας εθελοντών, απογοήτευσε τους πρώτους αγοραστές του και κέρδισε τελικά τη θέση του στο πάνθεον των supercar.

Για την Jaguar που όρισε την ομορφιά στα αυτοκίνητα, διαβάστε το αφιέρωμά μας στη Jaguar E-Type.