Mazda MX-5 NA: ένα roadster που έγραψε ξανά τους κανόνες

Στα τέλη της δεκαετίας του ’70, το κλασικό βρετανικό roadster πέθαινε. Το MG B, το Triumph Spitfire και, λίγο αργότερα, το Fiat 124 Spider χάθηκαν από την αγορά. Οι κατασκευαστές θεωρούσαν ότι το ανοιχτό, ελαφρύ, απλό σπορ αυτοκίνητο ήταν ξεπερασμένη ιδέα. Η Mazda τους διέψευσε. Το MX-5 που παρουσίασε το 1989 έγινε το πιο πετυχημένο διθέσιο σπορ ανοιχτό αυτοκίνητο της ιστορίας. Η πρώτη του γενιά, η NA, είναι σήμερα ένα από τα πιο αγαπημένα «νέα κλασικά» του κόσμου.

Μια κουβέντα του 1976

Η ιστορία ξεκινά με έναν δημοσιογράφο. Το 1976, ο Bob Hall, συντάκτης του Motor Trend, ειδικός στα ιαπωνικά αυτοκίνητα που μιλούσε άπταιστα τη γλώσσα, συνάντησε τον Kenichi Yamamoto και τον Gai Arai, επικεφαλής Έρευνας και Ανάπτυξης της Mazda. Όταν τον ρώτησαν τι αυτοκίνητο θα έπρεπε να φτιάξει η Mazda στο μέλλον, ο Hall περιέγραψε με ενθουσιασμό ένα απλό, κλασικό βρετανικό σπορ, «με τα έντομα στα δόντια και τον αέρα στα μαλλιά», που δεν υπήρχε πια. Είπε στον Yamamoto ότι κάποιος θα έπρεπε να φτιάξει ένα φθηνό roadster.

Το 1981, ο Hall πήγε σε θέση σχεδιασμού προϊόντων στη Mazda USA και ξανασυνάντησε τον Yamamoto, πλέον πρόεδρο της Mazda. Εκείνος θυμόταν την κουβέντα. Το 1982 έδωσε στον Hall το πράσινο φως για να μελετήσει την ιδέα. Ο Hall προσέλαβε τον σχεδιαστή Mark Jordan στο νέο στούντιο της Mazda στη Νότια Καλιφόρνια.

Ο διαγωνισμός: Τόκιο εναντίον Καλιφόρνιας

Το 1983 η ιδέα εγκρίθηκε στο πρόγραμμα «Offline 55», μια εσωτερική πρωτοβουλία της Mazda για διαφορετικό τρόπο ανάπτυξης μοντέλων. Η εξέλιξη έγινε διαγωνισμός ανάμεσα στις ομάδες σχεδίασης του Τόκιο και της Καλιφόρνιας. Η ομάδα της Καλιφόρνιας πρότεινε εμπρός κινητήρα και πίσω κίνηση, με την κωδική ονομασία Duo 101, πιστή στη βρετανική παράδοση. Οι Ιάπωνες προτιμούσαν προσθιοκίνητο ή αυτοκίνητο με κεντρικό κινητήρα.

Στον πρώτο γύρο, τον Απρίλιο του 1984, με σχέδια μόνο σε χαρτί, το αυτοκίνητο με κεντρικό κινητήρα φαινόταν να υπερέχει. Στον δεύτερο γύρο, τον Αύγουστο του 1984, με μακέτες από πηλό σε φυσικό μέγεθος, κέρδισε το Duo 101.

Η σκιά της Lotus Elan

Το Duo 101 είχε πολλές σχεδιαστικές αναφορές στη Lotus Elan της δεκαετίας του ’60: τα χερούλια των θυρών, τα πίσω φανάρια, το άνοιγμα της μάσκας, την όψη του κινητήρα και την κεντρική κονσόλα. Τα αναδιπλούμενα φανάρια, μοναδικά στη γενιά NA, ήταν μια ακόμη αναφορά.

Βρετανικό πρωτότυπο

Η International Automotive Design (IAD) στο Worthing της Αγγλίας ανέλαβε να φτιάξει το πρώτο λειτουργικό πρωτότυπο, το V705, με αμάξωμα από υαλοβάμβακα και κινητήρα 1,4 λίτρων από το Mazda Familia. Στη φάση παραγωγής, το πρόγραμμα πήρε την κωδική ονομασία P729, με επικεφαλής τον Toshihiko Hirai. Η IAD έφτιαξε και πέντε πιο εξελιγμένα δοκιμαστικά οχήματα και έκανε τις πρώτες δοκιμές σύγκρουσης. Στην τελική σχεδίαση δούλεψαν ο Tom Matano, ο Mark Jordan, ο Wu-huang Chin, ο Norman Garrett και ο Koichi Hayashi.

Jinba Ittai

Το MX-5 δημιουργήθηκε με βάση το δόγμα «Jinba Ittai», που σημαίνει «ενότητα αλόγου και αναβάτη». Το αυτοκίνητο έπρεπε να είναι μικρό, ελαφρύ, ισορροπημένο και απλό, ώστε ο οδηγός να το νιώθει σαν προέκταση του σώματός του.

Η μηχανική

Το αμάξωμα

Η NA είχε μονοκόκ αμάξωμα από χάλυβα με καπό από αλουμίνιο. Το μήκος ήταν 3.970 χιλ., το πλάτος 1.675 χιλ. και το ύψος 1.235 χιλ. Χωρίς προαιρετικό εξοπλισμό ζύγιζε 980 κιλά. Είχε διπλά ψαλίδια και στους τέσσερις τροχούς, με αντιστρεπτικές εμπρός και πίσω, και δισκόφρενα παντού, αεριζόμενα εμπρός.

Ο κινητήρας

Ο τετρακύλινδρος 1,6 λίτρων B6ZE(RS) με δύο εκκεντροφόρους σχεδιάστηκε ειδικά για το MX-5. Είχε ελαφρύτερο στροφαλοφόρο και βολάν και κάρτερ από αλουμίνιο με πτερύγια ψύξης. Απέδιδε 115 bhp στις 6.500 σ.α.λ. και 136 Nm στις 5.500 σ.α.λ.

Το πεντατάχυτο μανουάλ προερχόταν από το πισωκίνητο Mazda 929/Luce. Ο λεβιές δέχτηκε ιδιαίτερη προσοχή στην εξέλιξη, με όσο το δυνατόν μικρότερες διαδρομές και ελάχιστη προσπάθεια. Ήταν ένα από τα χαρακτηριστικά που έκαναν τον Τύπο να το λατρέψει.

Λιτότητα ως αρετή

Για να κρατηθεί χαμηλά η τιμή και το βάρος, η βασική έκδοση ήταν πολύ απλή: ατσάλινες ζάντες, χωρίς υποβοήθηση φρένων και τιμονιού, χωρίς ηλεκτρικά παράθυρα, ηχοσύστημα και κλιματισμό.

Η παρουσίαση και η επιτυχία

Το MX-5 παρουσιάστηκε στην Έκθεση του Σικάγου στις 10 Φεβρουαρίου 1989, με τιμή 14.000 δολάρια. Οι παραδόσεις στις ΗΠΑ ξεκίνησαν τον Μάιο του 1989 ως μοντέλο του 1990, στην Ιαπωνία την 1η Σεπτεμβρίου 1989 και στην Ευρώπη το 1990. Η ζήτηση ξεπέρασε αρχικά την παραγωγή, με τον ενθουσιασμό του Τύπου να ρίχνει λάδι στη φωτιά. Στην Ιαπωνία πουλήθηκε ως Eunos Roadster, από ένα νέο δίκτυο της Mazda για πολυτελέστερα μοντέλα.

Το 1.8 του 1994

Το 1994 ήρθε ο ισχυρότερος 1,8λιτρος BP-ZE, με 129 bhp και αργότερα, για το 1996, 133 bhp. Μαζί ήρθαν διπλοί αερόσακοι, ενισχύσεις στο πλαίσιο και, σε κάποιες αγορές, διαφορικό περιορισμένης ολίσθησης Torsen. Το βασικό βάρος ανέβηκε στα 990 κιλά. Σε κάποιες αγορές, όπως η Ευρώπη, ο 1.6 έμεινε ως φθηνότερη επιλογή, με 89 bhp.

Η NA γέννησε δεκάδες ειδικές εκδόσεις, από τη Limited Edition του 1993 (1.500 αυτοκίνητα) ως τις M-Edition και τις ιαπωνικές εκδόσεις της M2.

Η κληρονομιά: ένα ρεκόρ Guinness

Το 2000, το Βιβλίο Ρεκόρ Guinness ανακήρυξε το MX-5 το πιο πετυχημένο διθέσιο σπορ αυτοκίνητο στην ιστορία, με 531.890 μονάδες ως τότε. Στις 22 Απριλίου 2016, η Mazda έφτιαξε το εκατομμυριοστό MX-5.

Η σημασία της NA όμως ξεπερνά τους αριθμούς. Έδειξε ότι η οδηγική απόλαυση δεν χρειάζεται μεγάλη ισχύ, αλλά σωστές αναλογίες: χαμηλό βάρος, καλή ισορροπία, άμεση αίσθηση. Πήρε τη συνταγή της Lotus Elan και πρόσθεσε κάτι που η Elan δεν είχε ποτέ: ιαπωνική αξιοπιστία. Πολλοί κατασκευαστές προσπάθησαν να την αντιγράψουν στη δεκαετία του ’90, αλλά λίγοι το κατάφεραν με την ίδια πειθαρχία. Το ότι η Mazda κράτησε και τις επόμενες γενιές μικρές, ελαφριές και πισωκίνητες δείχνει ότι δεν ξέχασε ποτέ το αρχικό δόγμα.

Η NA στην αγορά σήμερα

Οι περισσότερες NA κοστίζουν ακόμη λογικά, γιατί πουλήθηκαν σε τεράστιους αριθμούς. Τα αυτοκίνητα με ελάχιστα χιλιόμετρα όμως έχουν αρχίσει να ανεβαίνουν. Στο Bring a Trailer, ένα Miata του 1990 με 8.000 μίλια πουλήθηκε για 14.250 δολάρια στις 3 Απριλίου 2025. Κατά το The Autopian, τον Ιούνιο του 2024 ένα Miata του 1990 με μόλις 38 μίλια πουλήθηκε για 40.500 δολάρια, ρεκόρ στο BaT για αναλλοίωτο NA.

Τι να ελέγξετε

• Σκουριά: μαρσπιέ και πίσω θόλοι, ιδιαίτερα σε αυτοκίνητα από υγρά κλίματα.
• Κουκούλα: φθορές στο πλαστικό πίσω παράθυρο των πρώτων αυτοκινήτων.
• Αυθεντικότητα: Πολλά NA έχουν τροποποιηθεί. Τα αναλλοίωτα αυτοκίνητα με τεκμηριωμένο ιστορικό είναι πλέον τα πιο περιζήτητα.

Επίλογος

Το Mazda MX-5 NA ήταν μια απλή ιδέα που χρειάστηκε δεκατρία χρόνια για να γίνει πραγματικότητα. Το αποτέλεσμα αξίζει την αναμονή: ένα αυτοκίνητο που έκανε την απλότητα πολυτέλεια και χάρισε το roadster σε μια νέα γενιά.

Η Mazda όμως δεν ήταν μόνο απλότητα. Την ίδια δεκαετία έφτιαξε και ένα από τα πιο τολμηρά σπορ αυτοκίνητα της Ιαπωνίας. Διαβάστε το αφιέρωμά μας στο Mazda RX-7 FD.