Peugeot 205 GTI: το μικρό αυτοκίνητο που άλλαξε τη μοίρα μιας εταιρείας

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, η Peugeot θεωρούνταν η πιο συντηρητική από τις τρεις μεγάλες γαλλικές αυτοκινητοβιομηχανίες. Έφτιαχνε μεγάλα, άνετα και ανθεκτικά σεντάν, όπως τα 504 και 505. Μέσα σε λίγα χρόνια, ένα μικρό hatchback άλλαξε εντελώς αυτή την εικόνα. Το 205 έγινε η μεγαλύτερη επιτυχία της εταιρείας, και η έκδοση GTI έγινε ένα από τα σημεία αναφοράς των hot hatch, μαζί με το Golf GTI. Το αγωνιστικό του αδελφάκι, το 205 T16, κέρδισε δύο παγκόσμιους τίτλους στην πιο ακραία εποχή των ράλι.

Η γέννηση του 205

Η αφετηρία του 205 ήταν η εξαγορά των ευρωπαϊκών τμημάτων της Chrysler, της Simca και της πρώην Rootes, από την Peugeot το 1978. Αυτές οι εταιρείες είχαν εμπειρία στα μικρά αυτοκίνητα. Η εξέλιξη έγινε ως «Projet M24», και το 205 παρουσιάστηκε στις 25 Φεβρουαρίου 1983, αντικαθιστώντας το Peugeot 104 και το Talbot Samba.

Ποιος το σχεδίασε;

Το σχέδιο του 205 αποδίδεται συχνά στην Pininfarina. Ο Gérard Welter όμως υποστηρίζει ότι πρόκειται για εσωτερικό σχέδιο της Peugeot. Η Pininfarina σχεδίασε μόνο το κάμπριο, το οποίο και συναρμολογούσε εν μέρει.

Η ανάρτηση

Βασικό συστατικό της επιτυχίας ήταν η πλήρως ανεξάρτητη ανάρτηση της PSA, με γόνατα MacPherson εμπρός και πίσω ψαλίδια με ράβδους στρέψης. Η πίσω ανάρτηση ήταν πολύ συμπαγής, ώστε ο χώρος αποσκευών να είναι φαρδύς και επίπεδος, αλλά προσέφερε εξαιρετική άνεση και οδική συμπεριφορά.

Το 205 έχασε το βραβείο Ευρωπαϊκό Αυτοκίνητο της Χρονιάς από το Fiat Uno, αλλά κέρδισε το Car of the Year του What Car? για το 1984. Το 1990, το περιοδικό CAR το ανακήρυξε «αυτοκίνητο της δεκαετίας».

Η GTI

1.6 GTI

Η 1.6 GTI κυκλοφόρησε το 1984 με τον XU5J, που απέδιδε 105 PS. Για το 1987, ο κινητήρας πήρε κεφαλή με μεγαλύτερες βαλβίδες και έγινε XU5JA, με 115 bhp. Ο κινητήρας αυτός, με μικρότερη διαδρομή, είναι γνωστός για την προθυμία του στις στροφές.

1.9 GTI

Η 1.9 GTI ήρθε το 1986 με τον XU9JA, που απέδιδε 128 PS. Οι εσωτερικές διαφορές ήταν κυρίως η μεγαλύτερη διαδρομή, το ψυγείο λαδιού και κάποια μέρη του ψεκασμού. Ο 1.9 είναι πιο «τεμπέλης» αλλά με περισσότερη ροπή. Εκτός κινητήρα, η 1.9 είχε μισοδερμάτινα καθίσματα, δισκόφρενα και στους τέσσερις τροχούς (η 1.6 είχε ταμπούρα πίσω) και ζάντες Speedline 15 ιντσών αντί για 14.

Τι την έκανε ξεχωριστή

Οι GTI είχαν πλαστικά φρύδια στους θόλους, πιο φαρδιά, μεγαλύτερα σπόιλερ εμπρός και πίσω, και αναθεωρημένη ανάρτηση, πιο χαμηλή, με σκληρότερα ελατήρια, διαφορετικά ψαλίδια και αντιστρεπτική ράβδο. Η οδική συμπεριφορά ήταν ζωηρή, και η τάση της πίσω πλευράς να ακολουθεί το τιμόνι όταν έκλεινε το γκάζι στη στροφή ήταν μέρος του χαρακτήρα της.

Τα δύσκολα χρόνια και το τέλος

Στη Βρετανία, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, οι πωλήσεις της GTI χτυπήθηκαν από τα εκτοξευμένα ασφάλιστρα, εξαιτίας των συχνών κλοπών και του «joyriding». Οι αυστηρότεροι κανονισμοί ρύπων έβγαλαν την 1.6 GTI από την παραγωγή το 1992. Η 1.9 συνέχισε λίγο ακόμη με καταλύτη, με 122 PS, και σταμάτησε το 1994.

Ειδικές εκδόσεις

Η Peugeot έφτιαξε πολλές περιορισμένες εκδόσεις. Ανάμεσά τους οι 1.200 GTI σε Miami Blue και Sorrento Green (1989–1990) και οι 1.652 Griffe σε πράσινο «Laser» για την ηπειρωτική Ευρώπη. Υπήρξε και η 205 Rallye, απλούστερη και ελαφρύτερη, σε 30.111 κομμάτια, που πουλήθηκε σε επιλεγμένες χώρες, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα.

Το 205 T16: το τέρας του Group B

Για να πάρει έγκριση για το Group B, η Peugeot έπρεπε να φτιάξει 200 αυτοκίνητα δρόμου βασισμένα σε ένα υπάρχον μοντέλο παραγωγής. Επέλεξε το τρίθυρο 205. Στην πραγματικότητα, το T16 είχε ελάχιστα κοινά με το κανονικό αυτοκίνητο.

Η κατασκευή

Η Heuliez έπαιρνε τρίθυρα αμαξώματα από τη γραμμή παραγωγής, έκοβε ολόκληρο το πίσω μέρος και συγκολλούσε ένα εγκάρσιο τοίχωμα πίσω από τις κολόνες B. Το πίσω πλαίσιο κατασκευαζόταν από ατσάλινα προφίλ και σωλήνες. Ο κινητήρας, βασισμένος στο χυτοσιδηρό μπλοκ του diesel της οικογένειας XU με ειδική κεφαλή 16 βαλβίδων, μεταφέρθηκε πίσω, σε εγκάρσια κεντρική θέση, με τετρακίνηση. Το κιβώτιο προερχόταν από το Citroën SM.

Οι εκδόσεις δρόμου

Τα 200 αυτοκίνητα δρόμου ήταν όλα αριστεροτίμονα και σκούρα γκρι, εκτός από το πρώτο, που ήταν λευκό με τα χρώματα των αγωνιστικών. Ο κινητήρας 1.775 cc είχε turbo KKK και ψεκασμό Bosch K-Jetronic, και απέδιδε περίπου 200 PS στις 6.750 σ.α.λ., λιγότερο από τη μισή ισχύ του αγωνιστικού. Ολόκληρο το πίσω μέρος σηκωνόταν για πρόσβαση στον κινητήρα.

Οι τίτλοι

Η Peugeot Talbot Sport, με επικεφαλής τον Jean Todt, ήταν η πιο επιτυχημένη ομάδα των δύο τελευταίων χρόνων του Group B. Κέρδισε τους τίτλους κατασκευαστών και οδηγών το 1985 με τον Timo Salonen και το 1986 με τον Juha Kankkunen, απέναντι σε Audi, Lancia και Ford.

Η κληρονομιά

Συνολικά πουλήθηκαν 5.278.050 Peugeot 205. Το αυτοκίνητο θεωρείται ότι ανέστρεψε την πορεία της εταιρείας. Η ίδια η Peugeot δεν κατάφερε ποτέ να επαναλάβει πλήρως την επιτυχία της GTI, αν και η 306 GTI-6 πλησίασε. Ακόμη και σήμερα, η 205 GTI χρησιμοποιείται ως μέτρο σύγκρισης για νέα hot hatch.

Το 2020 η Peugeot ανακοίνωσε ότι το τμήμα κληρονομιάς της, «l’Aventure Peugeot», θα προσέφερε από το 2021 εργοστασιακή αποκατάσταση για τη 205 GTI, με κάποια εξαρτήματα να κατασκευάζονται με τρισδιάστατη εκτύπωση.

Η 205 GTI στην αγορά σήμερα

Λόγω των υψηλών ασφαλίστρων, των κλοπών και των τροποποιήσεων, οι καλές και αυθεντικές GTI είναι πλέον σπάνιες. Ενδεικτικά, το 2025 η Iconic Auctioneers πούλησε μια 1.9 GTI του 1988 για 10.688 λίρες στο Silverstone (24 Αυγούστου) και μια αποκατεστημένη GTI του 1990 για 17.708 λίρες στο Sywell (17 Μαΐου). Το T16 είναι σε άλλη κατηγορία. Τον Αύγουστο του 2025, ένα T16 του 1984 φέρεται να πουλήθηκε για 368.000 δολάρια στη δημοπρασία της Bonhams στο Quail.

Τι να ελέγξετε

• Αυθεντικότητα: Πολλές «GTI» είναι μετατροπές από απλά 205. Ελέγξτε τον αριθμό πλαισίου.
• Σκουριά: πίσω άξονας και μαρσπιέ.
• Ιστορικό: Πολλές έχουν κλαπεί ή τρακαριστεί στο παρελθόν.

Επίλογος

Η 205 GTI ήταν το αυτοκίνητο που έκανε την Peugeot «σέξι». Ένα απλό, ελαφρύ, ζωηρό hatchback, με μια αγωνιστική σκιά, το T16, που κατέκτησε τον κόσμο του ράλι.

Για την άλλη πλευρά της Peugeot, το ανθεκτικό σεντάν που κατέκτησε την Αφρική, διαβάστε το αφιέρωμά μας στο Peugeot 504.