Peugeot 504: το σεντάν που δεν ήθελε να σταματήσει

Υπάρχουν αυτοκίνητα που γίνονται κλασικά επειδή ήταν γρήγορα ή σπάνια. Και υπάρχουν αυτοκίνητα που γίνονται κλασικά επειδή απλώς δεν σταμάτησαν ποτέ. Το Peugeot 504 ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Ήταν το Ευρωπαϊκό Αυτοκίνητο της Χρονιάς το 1969, κατασκευάστηκε για 38 χρόνια σε διάφορα μέρη του κόσμου, και κέρδισε το παρατσούκλι «βασιλιάς του αφρικανικού δρόμου». Είχε επίσης δύο από τα πιο κομψά κουπέ και κάμπριο της Pininfarina.

Η παρουσίαση μέσα στον Μάη του ’68

Το 504 ήταν η νέα ναυαρχίδα της Peugeot και έκανε το δημόσιο ντεμπούτο του στις 12 Σεπτεμβρίου 1968, στο Σαλόνι του Παρισιού. Η παρουσίαση στον Τύπο είχε προγραμματιστεί για τον Ιούνιο του 1968, αλλά αναβλήθηκε την τελευταία στιγμή κατά τρεις μήνες. Και η παραγωγή καθυστέρησε, εξαιτίας της πολιτικής και βιομηχανικής αναταραχής που ξέσπασε στη Γαλλία τον Μάιο του 1968.

Το σχέδιο

Το σεντάν σχεδιάστηκε από τον Aldo Brovarone της Pininfarina. Το κουπέ και το κάμπριο σχεδιάστηκαν από τον Franco Martinengo, επίσης της Pininfarina, ενώ το στέισον και το pick-up σχεδιάστηκαν εσωτερικά στην Peugeot. Η Pininfarina δεν σχεδίασε μόνο τα δίθυρα, αλλά κατασκεύαζε και τα αμαξώματά τους.

Η μηχανική: φτιαγμένο για κακούς δρόμους

Το 504 ξεκίνησε με έναν τετρακύλινδρο 1.796 cc με καρμπιρατέρ και 82 PS DIN, ή 97 PS με τον προαιρετικό ψεκασμό. Πολλά μηχανικά μέρη προέρχονταν από το 404, αλλά καινούργια ήταν η ανεξάρτητη πίσω ανάρτηση και τα δισκόφρενα στους τέσσερις τροχούς. Το 1970 ήρθε ο 1.971 cc με 93 ή 104 PS και ένας diesel 2.112 cc με 65 PS.

Το μυστικό της αντοχής

Το 504 ήταν γνωστό για:

• το στιβαρό αμάξωμα,
• τη μεγάλη διαδρομή της ανάρτησης,
• τη μεγάλη απόσταση από το έδαφος,
• τους μεγάλους τροχούς,
• τον άξονα μετάδοσης μέσα σε κλειστό σωλήνα (torque tube), στερεωμένο στο κιβώτιο και το διαφορικό, που απορροφούσε τις αντιδράσεις της ροπής.

Τα σεντάν, τα κουπέ και τα κάμπριο είχαν πίσω ημι-συρόμενους βραχίονες. Τα στέισον και τα pick-up είχαν απλούστερο άκαμπτο άξονα με ελατήρια ή ενισχυμένα φύλλα σούστας. Με τέτοια βάση, το 504 ήταν ιδανικό για χώρες με δύσκολο έδαφος, από τη Λατινική Αμερική ως την Αφρική.

Αυτοκίνητο της Χρονιάς

Το 504 εκλέχθηκε Ευρωπαϊκό Αυτοκίνητο της Χρονιάς το 1969. Οι κριτές επαίνεσαν το σχέδιο, την ποιότητα κατασκευής, το πλαίσιο, την άνεση, την ορατότητα, τον δυνατό κινητήρα και τη φινέτσα του.

Κουπέ και κάμπριο: η κομψή πλευρά

Το κουπέ και το κάμπριο 504 Injection παρουσιάστηκαν στο Σαλόνι της Γενεύης τον Μάρτιο του 1969, με τον κινητήρα ψεκασμού των 97 PS. Σε αντίθεση με τα σεντάν, είχαν λεβιέ στο πάτωμα.

Ο V6 PRV

Στο Σαλόνι του Οκτωβρίου 1974, η Peugeot παρουσίασε για τα δίθυρα τον V6 PRV των 2.664 cc, που είχε αναπτυχθεί σε συνεργασία με τη Renault και τη Volvo. Απέδιδε 136 PS και έφτανε τα 186 χλμ./ώρα. Ήταν ο ίδιος κινητήρας που θα έπαιρνε το 604 λίγους μήνες αργότερα.

Το 1975, την πρώτη πλήρη χρονιά, κατασκευάστηκαν 2.643 εξακύλινδρα κουπέ και κάμπριο. Ήταν ένας αξιοσέβαστος αριθμός, αν και μικρός μπροστά στα 236.733 τετρακύλινδρα σεντάν και στέισον που έφτιαξε η Peugeot στη Γαλλία την ίδια χρονιά. Στην Ευρώπη της ενεργειακής κρίσης, όμως, ο διψασμένος V6 δεν πουλούσε εύκολα. Ο τετρακύλινδρος επέστρεψε το 1977. Το V6 κάμπριο σταμάτησε μετά από μόλις 970 κομμάτια σε τρία χρόνια, ενώ το V6 κουπέ πήρε πεντατάχυτο κιβώτιο και ψεκασμό Bosch K-Jetronic, με 144 PS.

Η παραγωγή των δίθυρων τελείωσε στις αρχές Αυγούστου 1983, μετά από 31.163 αυτοκίνητα.

Αγώνες: η Αφρική ως πίστα

Το 504 V6 κουπέ έτρεξε στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ράλι, κυρίως σε αγώνες μεγάλων αποστάσεων. Κέρδισε το Ράλι Safari το 1978 και πήρε τις δύο πρώτες θέσεις στο Ράλι Bandama την ίδια χρονιά. Τα κουπέ κέρδισαν και πολλούς αγώνες εκτός WRC, κυρίως στην Αφρική: το Bandama του 1976, το Tour du Maghreb του 1979, το Ράλι Ζαΐρ του 1980 και του 1981, και το Ράλι Κένυας του 1981.

Μια ζωή 38 χρόνων

Πάνω από τρία εκατομμύρια 504 κατασκευάστηκαν στην Ευρώπη. Το τελευταίο ευρωπαϊκό βγήκε από τη γραμμή το 1983, αλλά το pick-up συνέχισε και πουλιόταν στην Ευρώπη ως το 1993. Η Dangel έφτιαξε από το 1981 και τετρακίνητη εκδοχή του pick-up, σε περίπου 5.500 κομμάτια ως το 1994.

Εκτός Ευρώπης, το 504 συνέχισε για πολλά χρόνια:

• Κένυα: 27.000 αυτοκίνητα, με παραγωγή ως το 2004. Εκεί το έλεγαν «King of the African road».
• Νιγηρία: 425.000 αυτοκίνητα από σετ συναρμολόγησης, με παραγωγή ως το 2006.
• Αργεντινή: Η Sevel ανέλαβε την παραγωγή το 1980.
• Άλλες χώρες: Νότια Αφρική, Αίγυπτος, και στο Ιράν ο κινητήρας και η ανάρτηση του 504 χρησιμοποιήθηκαν στο Paykan.

Το 2013, οι Los Angeles Times το χαρακτήρισαν «το άλογο εργασίας της Αφρικής».

Το 504 του Ahmadinejad

Τον Νοέμβριο του 2010, η ιρανική κρατική τηλεόραση ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος Mahmoud Ahmadinejad θα έβγαζε σε δημοπρασία για φιλανθρωπικό σκοπό το δικό του 504 του 1977. Σύμφωνα με τη Wikipedia, λίγο μετά την έναρξη της δημοπρασίας, τον Ιανουάριο του 2011, υπήρξε προσφορά ενός εκατομμυρίου δολαρίων από «μια αραβική χώρα».

Γιατί το 504 είναι κλασικό

Το 504 δεν ήταν το πιο γρήγορο ή το πιο σύγχρονο σεντάν της εποχής του. Η σημασία του βρίσκεται στο ότι ορίζει τι σημαίνει ανθεκτικότητα. Ήταν ένα αυτοκίνητο που σχεδιάστηκε με στόχο να αντέχει, με μηχανικές λύσεις που προτιμούσαν την αξιοπιστία από την κομψότητα. Αυτή η φιλοσοφία το έκανε ταυτόχρονα αυτοκίνητο της μεσαίας τάξης στη Γαλλία, ταξί στο Κάιρο και φορτηγάκι στη Σαχάρα. Λίγα αυτοκίνητα έχουν αφήσει τόσο βαθύ αποτύπωμα σε τόσες διαφορετικές κοινωνίες. Τα κουπέ και κάμπριο της Pininfarina, από την άλλη, δείχνουν την κομψή πλευρά της Peugeot, που πολλοί ξεχνούν.

Το 504 στην αγορά σήμερα

Τα σεντάν κοστίζουν ακόμη λίγο, αλλά τα κουπέ και ιδιαίτερα τα κάμπριο έχουν ανέβει. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τις καταγραφές του The Classic Valuer, το 2025 ένα 504 Cabriolet V6 του 1974 πουλήθηκε για περίπου 44.600 λίρες στον γαλλικό οίκο Aguttes (16 Μαρτίου), ενώ ένα 504 V6 κουπέ του 1975 πουλήθηκε για 10.140 λίρες στη βρετανική Charterhouse (23 Οκτωβρίου).

Τι να ελέγξετε

• Σκουριά: Τα δίθυρα της Pininfarina είναι ευάλωτα στη διάβρωση.
• V6: Οι εκδόσεις με V6 είναι πιο σπάνιες, αλλά και πιο ακριβές στη συντήρηση.
• Ανταλλακτικά αμαξώματος: Τα ειδικά μέρη των δίθυρων είναι δυσεύρετα.

Επίλογος

Το Peugeot 504 είναι ένα από τα σπάνια αυτοκίνητα που κατάφεραν να είναι ταυτόχρονα κομψά και ακατάστρεπτα. Από το Σαλόνι του Παρισιού του 1968 ως τις γραμμές συναρμολόγησης της Νιγηρίας του 2006, το 504 έγραψε μια από τις μεγαλύτερες ιστορίες της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Για την Peugeot που έγινε θρύλος των hot hatch και των ράλι Group B, διαβάστε το αφιέρωμά μας στο Peugeot 205 GTI.